natte pruim domina huren

..

De geilste wijven sperma is lekker

Dit laatste moet bepaald bij vergissing door den afschrijver zijn gesteld in plaats van Remonstrantsche Gemeente. BRANDT, die den doop verrichtte, was niemand anders dan de beroemde schrijver van dien naam ; en dat deze tot laatstgenoemde Gemeente behoorde, is algemeen bekend.

Bovendien zou de vroegtijdige doop van Caspar in strijd zijn geweest met de leer der Doopsgezinde Kerk die, gelijk men weet, den kinderdoop verwerpt. In een Verjaringsgedicht ter eere van zijn vriend N. Moet — zoo dacht ik — eruit worden opgemaakt, dat JOAN, toen hij deze woorden ter neder schreef, al gehuwd was, hoe is dit dan te rijmen met de bovenvermelde, door hem zelven onderteekende acte van ondertrouw?

Later kwam zij mij weer ter hand en begon ik opnieuw over de vraag na te denken. Toen kwam er eene gissing bij mij op, die ik hier, ofschoon aarzelend, ten beste geef, want zij is er verre van af, mij zelven te bevredigen. De in dien tusschentijd vervaardigde gedichten, ook dat met den regel in kwestie, werden nog in de tiende Afdeeling gevoegd, die dan ook naar verhouding het grootst is, terwijl overigens de D.

Ik herhaal het, dat de hier gegevene oplossing mij zelven onbevredigend voor¬ komt en houd mij daarom voor eene betere aanbevolen. Hiermede heb ik het eerste gedeelte van de taak, die ik mij gesteld heb, geëindigd. Alvorens echter tot het tweede over te gaan, wil ik op eene min bekende bijzonderheid, met betrekking tot LüYKENS latere bekeering, de aandacht vestigen. Hem was echter eene bijzonderheid onbekend, door overlevering ter kennis gekomen van den Heer Mabé en door dezen onder voorbehoud medegedeeld.

Men verhaalt namelijk, dat JOAN LUYKEN, op zekeren avond met eenige vrienden van een partijtje huiswaarts keerende, met hen afsprak, dat zij na een paar dagen weder bij elkander zouden komen. Hij, die ze had geuit, werd den dag daarna door eene zoo hevige ziekte aangetast, dat hij reeds vóór den afgesproken tijd in het graf nederlag.

Waarlijk, indien LUYKENS gemoed nog eenigzins weifelde, naar welken kant over te slaan, het voorgevallene — altijd in de veronderstelling, dat het historisch is — ware voldoende geweest, om het piëtisme den doorslag te geven.

Aan de schets van Luiken s jongelingsjaren door mij geteekend, had ik nog kunnen toevoegen, dat hij een hartstochtelijk minnaar was van goeden zang. Nooyt voor dezen gedrukt, t Amsterdam bij Jacobus Wagenaar, Boekverkooper, op de hoek van de Mol-steegh, in Descartes, Deze uitgaaf is zeer incorrect. Verder ontbreken het eerste gedichtje: Bovendien heeft van Vloten boven sommige gedichten willekeurig gekozen opschriften geplaatst.

Eindelijk is hij op gansch slordige wijze met de reeds op zich zelf zoo slordige spelling te werk gegaan. Bijna algemeen luidt dan ook het oordeel der meestbevoegde kunstrechters gunstig over het bundeltje poëzie, dat, hoewel klein van omvang, echter eene vrij groote ver¬ scheidenheid van stoffe bevat. CüMANS, wiens naam ook voorkomt op de geëtste titelplaat. Om dit dubbele doel te bereiken was een ruim gebruik van den honingkwast gemaakt, een goed gekozen middel, dat zelden naliet op een dichter der zeventiende eeuw de gewenschte uitwerking te doen.

Dat Luiken zijn eersteling niet aan VONDEL, Huygens of een ander toen reeds bejaarden dichter opdroeg, zal wel hierin zijn grond hebben, dat hij den inhoud min stroo- kend vond met hunne achtbaarheid en hunnen leeftijd. In tegenstelling met die in de vorige is de taal in deze Opdracht oneindig beter, ja in den vollen zin des woords schilderachtig.

Onder elk motto is een allegorisch prentje aangebracht, dat in het eerst daaropvolgend gedichtje verklaard wordt. Hoe groot de verscheidenheid is, die de inhoud der Duytse Lier ons aanbiedt, blijkt hieruit, dat de 64 stukjes, waaruit hij bestaat, onderwerpen bevatten uit de Ero¬ tische-, Romantische-, Idyllische- en Huiselijke- of Gelegenheids-poëzie, alsmede één Natuurdicht.

Hiervan komt het leeuwendeel op de Erotische gedichten. Wij zullen achtereenvolgens elk dezer rubrieken tot het voorwerp eener critische beschouwing maken en kiezen daarvan het eerst de Zedekundige Poëzie. Zo is 1 1 nochtans niet meer dan wint Bij 'tgene dat wel leven vindt.

De overige gedichten, tot deze rubriek behoorende, zijn in den trant van de Zinne¬ rn Minnebeelden van Vader Cats; doch terwijl Luyken hier in meesterschap over den vorm Cats verre achter zich laat, staat hij, wat den inhoud betreft, beneden hem.

In dit genre is onze dichter dan ook het zwakst. Bij de vierde Afdeeling behoort een plaatje, dat ons drie minnegoodjes te zien geeft, alle even ijverig bezig aan de zuivelbereiding. Voorwaar een kostelijk werk voor Eros en zijn gevolg! Een der Onsterfelijken melkt eene koe. De andere — en dit is de echte Cupido — heeft zijn boog ter zijde gelegd om den karnstok te hanteeren, trots den besten boterboer, terwijl no.

Tot toe¬ passing zegt de dichter: Tot geele boter, die de Boer Ter marte vijlt, waar stedelinge op vlammen; Zoo karnt, zoo roert de liefde in jonge harten, Met hopen, duchten, zoet en zuur, Het staag bewegen baart een vuur", enz.

De overige regels kunnen wij gerust achterwege laten. Op het plaatje der vijfde Afdeeling zien we den gevleugelden Cupido bezig een tak op een boom te enten. Dit geeft den dichter aanleiding te zeggen: Men vult een kloof jen met een ent, Het welig sap, dat samenrent, Doet aangename vruchten komen. Dan gaat de dichter aldus voort: Zeer voordeelig steekt tegen deze smakeloosheid de meestal zachte, smeltende toon, het innige gevoel der minnedichten af.

Het is mij ondoenlijk ze hier alle een voor 1 D. Ik zal mij dus tot eenige der best geslaagde bepalen. Hiertoe behoort vooreerst het volgende 1: Een straal uit Leonoraas oog en, Nog bruinder dan de diamant, Stak door een heymelijk vermogen Mijn jeugdig hart in lichten brand. Dan doe mij vrij al weder Haken, Nu blus, nu blaak, nu blus weer uyt, Tot dat ik aan het end zal raken, Tot dat de dood mijn leven sluyt.

Of lust het u dat ik zal quijnen, En smelten door dien zelven gloed. Die Echo dé tot lucht verdwijnen , Ontbeent, ontspiert, ontvleescht, ontbloed. Wat Nazo van Narcissus zong: Hoe trot sehen haren loon ontvingen; Hoe straf altijd den hoogmoed dwong. Verachting streckt haar pijn voor dank; Nooyt wou hij haar tot troost eeris kussen.

Dies smoltze en bleef niet dan een klank. Een klank, die in de wilde plaatsen, In bosch en bergen zich versteekt: En niet en doet dan woorden kaatsen, Wanneer der iemand zingt of spreekt. Dit wou de goede. Die liet hem dus elendig klagen: De tranen dreven uyt zijn o ogen, Langs 't aanzicht, in de glazen beek, Zoodat het water wierd bewogen En hem zijn beeltenis ontweek.

Toen riep hij, als van hoop versteken: Waar vliet, waar vliet gij toch zoo snel? Hoe zijt gij toch zoo wreed, zoo fel! Verlaat mij niet, met voort te spoeden ; Laat ik dewijl , t niet mag geschiên Dat ik u raak mijn lusten voeden En vleijen met u slechs te zien.

Maar als hij t beeld nu zag verdwenen En dat het ook niet weder quam, Begost hij deerelijk te weenen. Terwijl zijn jeugd een eynde nam. Boeiend is de trant, zoet, en zangerig de toon, hier door den dichter aangeslagen en zoo vol roerenden eenvoud is de voorstelling, dat zij onwillekeurig tot ons gemoed spreekt. Het is in zesvoetige jamben geschreven met alliteratie en vierregelige Strophen, waarvan hier de eerste twee volgen.

In de volgende Strophen klaagt de verliefde Pooles over de Natuur, die hem vleu¬ gelen heeft onthouden. Er is ontegenzeggelijk veel zangerigheid, veel innig gevoel in dit gedicht ; toch is het niet het schoonste in dien trant. Veeleer zou ik met Jonckbloet den lauwer toe¬ kennen aan het navolgende versje 1 , waarvoor zich Hooft niet behoefde te schamen: Die mijn harte branden doet. Schoone, waar schuyl je hier in 't groen? Voor de tipjes Van uw lipjes , Lipjes, die als rooze-bladn, Zijn met zoeten dauw belaan.

Of hebt gij uyt bperterij Voorge? Als ik je nu maar vinden kan, Prille Nimph, zoo moetj' er an; Honderd kusjes Zijn mijn lusjes Niet genoegzaam tot een zoraak: Ik ben het den velen vrienden van onzen grootsten landschapschilder der XVIIe eeuw verschuldigd, mede te deelen, waaruit mij dit bekend werd.

Laurens Mauritsen Doucy geattesteert ende getuyght, waerheyt te sijn, dat sij getuygen heden dato deses hun getransporteert hebben ter woonstede van den requirant en aldaer gevisiteert ende besichtigt seker stuck schilderije, bestaende in seestrandt met eenige rotsen ende personagien bij de requirant gecocht van Abraham DE COOGE van Delft.

Verclaert Willem Kalff mede te oordeelen, dat hetselve stuck schilderije int geheel nochte ten deele bij de meergenoemde Parcellus niet geschildert is. Verclaert Jacob van Ruisdael, dat bij aldien de voorsz. Nicolaes Berchem, out 39 jaren. Dit was echter weer doorgehaald.

Verclaren sij getuygen noch al tsamen te oordeelen, dat dien volgende het voorsz. De vroegste ons bekende schilderijen van J. Petersburg en één in Beaumont-house te Londen dragen het jaartal , even als twee etsen: De lezing' er' van doet ons aan: Het belangrijke document volge hier in zijn geheel: Jacob van Ruysdael, jongman, wo¬ nende in de Calverstraet over het Hoff van Holland, mij Notaris bekend, siecke- j i Jijck van lichame, doch gaende en staende, sijn verstand, memorie en sprake ten.

De acte is gedeeltelijk aan den rand verbrand. Hier liet de schilder nog in margine plaatsen: De weeskamer werd uitgesloten. Toen in de minder talentvolle landschapschilder Jacob van Ruisdael Salomonsz, die tegelijkertijd een handel in kousen dreef, ten tweeden male in het huwe¬ lijk zou treden, noodigde hij zijnen gelijknamigen Neef uit, de huwelijksvoorwaarden te onderteekenen.

De bruidegom alles wat hij is bezittende. Sedert was dit namelijk het geval. Kort vóór zijn dood vestigde hij zich echter weder in Haarlem, waar hij 16 Nov. Hij was daar reeds in als Lid van het St. N het Ambachtskinderhuis te Utrecht bevindt zich eene zeer groote schilderij, voorstellende de regenten van dit gesticht.

Jacob Martens, huis¬ meester 3 , de heeren. Nellesteyn en van den Brinck waren in boekhouders van het gesticht; ik heb er aan gedacht, of de beide andere ook de afgetredene boekhouders konden zijn, maar dit komt niet uit: Van den Brinck, die in het midden der schilderij zit met een open boek voor zich, was blijkbaar voorzitter.

In Januari traden Arcxhoeck en van Aecken als boekhouders op. Dit is echter onjuist Jacob Martens is nooit burgemeester geweest. Hij was echter huismeester van het gesticht, en er zal dus aan eene s chrijffout moeten gedacht worden, te meer daar hij alleen op de schilderij eene pen in de hand houdt. Dit is echter hoogst onwaarschijnlijk: Bovendien wijst de veel deftiger kleeding van den zittenden per¬ soon hem veel eer dan den ander als lid der patricische familie Nellesteyn aan.

Het stuk is gevat in eene zeer fraai gebeeldhouwde zwarthouten lijst uit den tijd der schilderij. Voor zoover ik bij de niet zeer gunstige plaatsing van het stuk heb kunnen nagaan, komt de handteekening van den schilder daarop niet voor ; de hierbij uitgegevene stukken bevestigen echter de traditie op volkomen afdoende wijze.

Zij vereischen eenige toelichting. Johan VAN DER Meer komt in voor als overman van het Utrechtsche schilderscollege; in de volgende jaren — was hij deken; dan verdwijnt zijn naam uit de rijen der kunstenaars.

Acht jaren later komt hij weder te voorschijn, maar dan in eene geheel andere betrekking: Was deze post aanzienlijk, eene voordeeliger betrekking verkreeg hij eenige jaren later, toen hij benoemd werd tot controleur te Vreeswijk of De Vaart.

Hij had thans te kiezen tusschen eer en voordeel: Doch VAN der Meer wilde noch het een noch het ander prijsgeven: Zijne verschijning maakte sensatie: De voorzitter stelde voor, het gevoelen van den prins over de quaestie der onverenigbaar¬ heid in te winnen. Hij behoorde tot de acht leden der vroedschap, die in Mei bij de hervorming van het Ambachtskinderhuis als regenten van dit gesticht gecommit¬ teerd werden. Toen hij ophield lid der vroedschap te zijn, kon hij natuurlijk ook niet meer als haar vertegenwoordiger in het college van regenten zetelen: Deze, een der beide zonen van den schilder Jan Gerritss.

Ik vermeld dit, omdat ik zelf hem in mijne Schildersvereenigingen te Utrecht , op het voetspoor van anderen, met zijnen vader verward heb. Het blijkt echter uit de hierbij uitgegevene brieven, dat hij ook hier niet zonder protest het veld ruimde: Wat was er geschied? Op zekeren dag het moet geweest zijn na 2 Juli , toen JUSTUS Vermeer, die op de schilderij niet afgebeeld is, nog als regent genoemd wordt, en vóór Januari , toen Nellesteyn en VAN DEN Brinck als boekhouders aftraden waren regenten overeen¬ gekomen 2 , dat zij, volgens de toen heerschende gewoonte op loffelijke wijze gepaste vrijgevigheid met vergefelijke ijdelheid vereenigende, bepaaldelijk naar het voorbeeld der Amsterdamsche nsgentencolleges, eène schilderij met hunne portretten aan het door hen beheerde gesticht zouden schenken.

Werd het gewichtige besluit wellicht genomen op het feest, dat 9 October het afleggen der jaarlijksche rekening volgde? Ik weet het niet, doch zeker is het, dat de resolutie niet met de noodige zorgvuldigheid gepreciseerd werd. De schilder zette zich aanstonds aan het werk, het stuk van zeldzaam grooten omvang werd voltooid, op onbekrompene wijze van eene fraaie gebeeldhouwde lijst voorzien, naar genoegen bevonden en afgeleverd.

De lijst had niet minder dan ƒ —lóst. Mei , 18 April Blijkbaar eene versierde naamlijst op perkament of paneel, zooals wij er zoovelen kennen. Van DER Meer maakte nu zelf den omslag van kosten en taxeerde ieder regent op 18, de voorzittenden op 24 ducatons, of met de lijst op 24 en 30 ducatons. Intusschen, de som schijnt den heeren niet meegevallen te zijn. Een e vergadering van de voorzittenden met den huismeester werd gehouden en daarop besloot men, dat ieder regent benevens de secretaris 20 ducatons zou geven, de voorzittenden iets meer.

Maar ook dit was vergeefs. En daarmede sluit de correspondentie; de afloop der zaak ligt voor ons in het duister. Eén ding is zeker: Ook hier komt het portret van den schilder op het stuk voor.

Edele Achtbare Heeren en Confraters. Terwijl ick my eenige dagen seer onpasselijck hebbe bevoelt, soo ben te rade geworden, haer Ed. Verblyve ondertusschen n aer presentaty van mijn onderdanigen dienst Den 27 September Confrater en dienaer Edele Achtbare Heere? Het is su leks, dat de Heeren Regenten van het Stadts-kinderhuys op den 27 Sep¬ tember sijn geladen op het subject, van te spreecken tot de betalinge van het stuck voor een yder vast te stellen; daerop is geresolveert en vastgestelt by de nabeschreven eeren als volcht.

Eerstelijck dat een igelijck heer tot de secretaris incluys soude hebben te betalen de somma van 20 silvere ducatons. Ten tweeden dat de vier voorsittende heeren iets meer soude betalen, naer discretie, om redenen doemaels geallegeert ende noch bekent, dat tot noch niet geheel en is voldaen.

En terwijl haer Ed. Waerop my ben verlatende, en verblyve naer presentatie van mijn onderdanigen dienst Edele Heeren en Confraters UEd. Ten sal haer Ed. Soo sijn dan op den 13 November volgens dese nevens- gaende memorie haer Ed. Soo keere ick my dan tot haer Ed.

Achtbaer collegy met gants vrundelijck ver- souck, dat haer Ed. Op myne memorie aen UEd. VAN Drillenburch in presenty van de heer W. Waerover ick my ver- wondere, dat haer Ed. Achtbare heeren Borgemeesteren ende de respective heeren Regenten van het Statskinderhuys, gelijk ick in myne memorie klaer hebbe vertoont en aengewese, daei nu de sake ten principale seifs by haer Ed.

Het en is oock haer Ed. Soodat ick haer Ed. Een yder kent sijn selven UEd. Maer ben op dese twede memorie een favorabelder resoluty verwachtende aen- gaende de saeck ten principalen, dat is: De rest sal in de pen blyven ende UEd. Heeren, sal ick verwesene, gewesene en verresene confrater verblyven, Myne heeren, UEd. Ick hebbe aen UEd. De redenen sijn my onbewust; dat meer is, my oock by de laetstgedane rekeningh hebben thuys- gelaten en niet gekent, daer nochtans ten dien tyde benevens haer Ed.

Wete niet, dat oeyt reden daertoe hebbe gegeven, maer altijt met haer Ed. Ick protestere, dat ick niet de minste reden van misnougen aen haer Ed, soude willen geven, sonder daertoe ten uytersten genesessiteert te sijn. Sal afbreken en UEd. Achtbaerheden dienstwillige vrunt en dienaer stilo novo Ik kan mij onthouden dit te herhalen, maar toch mag ik deze heeren niet voorbijgaan zonder er even op te wijzen, dat het noodig is Kramm en Immerzeels woorden steeds, zoo mogelijk, te vergelijken met de bronnen, waaruit zij hebben geput.

Van Gool schreef in Door vriendelijke tusschenkomst van den Heer J. Lucasbroeders voorgesteld, eigenlijk wel voor hunne kabinetstukken, hunne familie-gallerij-tafereelen, hunne kamerschilderingen, hunne porte- feuille-teekeningen ten koste legden. In November deden zich nieuwe leerlingen voor teeken-onderwijs op, als: In December schijnt hij begonnen te zijn, die leerlingen op een avondcursus bijeen te brengen, waarbij Albert en Lambert de Jong, 1 broeders!

Albert de Jong werkte in bij Gerard Hoedt. De meeste dezer jongelui betaalden een rijksdaalder in de maand, maar weldra betaalden b. In schaarde zich Wouter VAN Dam onder zijne leer¬ lingen, die elf jaren later onderwijs in de schilderkunst van hem kreeg voor 48 gl. Verder vond ik in het boekje nog dat hij teekenonderwijs gaf aan den zoon van den Heer DE With , aan dien van den Heer Tav.

In dan begint de aanteekening der op bestelling gemaakte werken. Ik acht het der moeite waard de lijst hier in zijn geheel te geven, omdat hij aantoont wat een kunstenaar van dien tijd voor de kost moest doen.

Een portretje voor Leendert van der Pypen. Een schouwstuk voor broeder Cornelis. Wi; weet uit welken tijd deze en andere door Schouman gecopieerde portretten dagteekenden 2 Wie kent niet de schilderij-klokken, die tegenwoordig uit Duitschland aangevo-rd worden en het aankijken niet waard zijn.

Twaalf portretten gecopiëerd voor Jan van der Linden, en zes vogeltjes met waterverf 1. Een sassinet en schoorsteenstuk voor Jan Jansz Goedbloed. Het portret van den kaaskooper Jan van Wageningen Een schoorsteenstuk voor Bilderbeek. Een kabinetstukje voorstellende een goudweegstertje voor den Heer van Lill. Een schouwstukje voor Dr. Hoedt in 't Voorhout, om te verkoopen voor of voor 80 gulden. Een sassinet voor den fabriek DE Haan. Een waaier voor dezelfde. Een tuinstuk voor Ds.

Zeeberger op order van den koornkooper DE Gelder.. Een ordonnantie in modern kostuum voor den Hr. Daniel de Smit te Middelburg. Twee wapens met waterverf voor Hordijk te Rot¬ terdam. Acht vogeltjes met waterverf voor den Heer van Meerdervoort. Het portret van den notaris DE Haan waarvoor bedongen 36 gl.

Een kamer geschilderd op de buitenplaats van den Heer Willem Snellen. De portretten van Dr. Een schoorsteenstuk en een deurstuk voor den Heer Gelsdorp. Het portret van de vrouw van Alee, den musicant, waarvoor ontvangen een viool ter waarde van Acht portretten schoongemaakt en de wapens bijge¬ schilderd voor den Heer Jan Gelsdorp.

Een sassinet voor Cornelis van der Walk. Het portret van Dirk Gyben. Het portret van Katharina vander Linden 11 Een teekening voor den Heer van Meerdervoort 77 Een vogel met waterverf voor denzelfden Een schoorsteen en twee deurstukken voor den jon¬ gen heer van den Brandeler. Twee teekeningen met water werf geschilderd naar teekeningen van J. Ontvangen van den secretaris van Burgemeesteren voor het teekenen van den grooten en den kleinen schotel benevens den beker om te dienen ten ge- bruike van het H.

Negen schoorsteen- en deurstukken voor den jongen Heer van den Brandeler. Hij had beter gedaan dit aan de drie andere vrienden over te laten. Zij zouden allicht beter verzen gesmeed hebben dan hij. Schouman hield geregeld een deurtje voor vrouw Fortuna open, door een lotje te spelem in de loterij, hetzij dan de Utrechtsche of de Ravensteinsche.

Overigens besteedde hij zijn geld niet nutteloos. Schoon hij met al zijn werken zoo weinig verdiende dat wij nauwelijks kunnen begrijpen hoe hij rondkwam, was hij altijd genoeg bij kas om vriend of maag, die in geldverlegenheid zat, bij te springen. Van tijd tot tijd werden zijne middelen versterkt door de voordeelen eener kleine kunsthandel, die hij dreef. Zoo zette hij twee schilderijen van A. Cuyp voor 14 gl. Soms ruilde hij schilderijen en teeke- ningen, b.

Den zilversmid die het zilver voor de H. Tafel vervaardigde komt alzoo niet de eer toe van het ontwerp. Pynacker met een rijksdaalder er bij. Buitendien zonden kunstkoopers hem stukken in commissie, die hij trachtte te plaatsen. Intusschen kocht hij van tijd tot tijd teeke- ningen en prenten van beroemde meesters aan.

Wouwerman viel zeer in zijn smaak. Voor dertig prenten van dien meester en vijf ducaten ruilde hij eens een stuk door hem zelven gemaakt. Vergulde lijsten schijnen in dien tijd te Dordrecht niet te krijgen te zijn geweest Hij ontbood ze meest uit den Haag, ja zelfs uit Amsterdam.

In Juli maakte hij een reisje naar Brussel -dat hem elf goude ducaten kostte, en in November van hetzelfde jaar vinden wij het eerste bewijs, dat hij een koperen plaat liet toebereiden. Ook daarin komen vrij uitvoerige berichten over zijnen arbeid voor. Het portret van Jan van der Linde van Slingeland in een ovaal schoorsteenstuk, en het teekenen van zes zegels. Twee teekeningen een voorstellende een vink met Vier teekeningen van de buitenplaats van burge¬ meester Damas van Slingelandt.

Een schoorsteenstuk in de voorkamer van den bailluw Halling. De portretten van Johannes Dierkens en zijne vrouw met lijsten.

Immers aan de andere zijde begon hij het met de woorden: Een stuk met vogels. Portretstuk met de twee kinderen van Monsieur Albert de Jong.

Een portretje in een snuifdoos. Twee oude portretten met zwart nageteekend voor den Burgemeester H. De portretten van den Heer Timmers, heer van Est, en zijne vrouw.

Twee grauwtjes met kinderen voor de Wed. Ocker - 13 « H » 12 October. Vier koperen schilden voor de St. Een wapen met acht kwartieren van IJsendoorn. Veertig stuks glaasjes voor een tooverlantaarn voor den Heer Huybert Gyben à 12 stuivers. Een wapen met acht kwartieren geteekend en in een ander kwartieren bijgeteekend voor den Heer D. Een stuk geschilderd voor Mevr. De portretten van Dominé Casenove en zijne vrouw. Door deze opgaven vinden wij ook bevestigd de verklaring van van Gool, dat hij uitmuntte in het nateekenen van kunstwerken van oude meesters.

In een van de boekjes gaf hij omstreeks zelfs een lijst van de schilderijen, die hij op deze wijs had vervaardigd. Het origineel den Prins van Oranje. Een jongetje met een ei in de hand. Een geboorte Christi in een stal met herders. Een stukje met schepen. De meester zelf en zijne vrouw. Een jongen met een hond in een nis. Deze lijst volgt in het boekje op een lijst van schilderijen van eigen ordonnantie geschilderd naar 't leven.

Een gezelschap waarvan de heer en de juffrouw slapen en de meid en de knecht drinken. Een dito de meid en knecht spelende met de kat en de hond. Een lezend oud vrouwtje bij kaarslicht. Een man met een pijp, levensgroot. Een man met een ossekop en doode vogels.

Een juffertje met een hoed op. Een juffertje zonder hoed. Een meisje met een hondje in een nis. Een Joseph, Maria en Christus. Een water met scheepjes.

Een stuk met uilen en andere vogels. Een stuk met witte eenden enz. Een stuk met een gans en andere vogels. Een stuk met hoenders, een kalkoen enz. Een stuk met doode vogels. Een tegenhanger daaarvan, waarin hij bij de kaars naar pleister teekent.

Een herderinnetje met een schaap onder een boom zittende. Een portretje van hem zelven voor den ezel zittende. Deze beide lijstjes vormden een vervolg op de lijst der schilderijen, die zich in in zijn bezit bevonden.

Het was, gelijk ik reeds zeide, een fraaie collectie, waaraan Rembrandt, Hals, Ruysdael, Hobbema, Both, Ostade, Wouwerman en andere groote meesters niet ontbraken. Der vermelding waard acht ik: Door de omschrijving zouden voorts te herkennen zijn: De beide aanteekenboekjes, die ik hier besproken heb, geven den kunsthistoricus een tamelijk volledig overzicht van de werkzaamheden van een hollandsch kunstenaar in een tijdperk, toen de groote bestellingen ontbraken.

Merkwaardig ook is het hieruit te kunnen opmaken, hoeveel de kunst in die dagen bijdroeg tot opluistering van onzer vaderen woning. IJ, die SPINOZA in eere houden, en er prijs op stellen, hetgeen met zijn leven in verband staat, in alle bijzonderheden te kennen, zullen zeker met belangstelling vernemen, dat dezer dagen de graven zijner ouders op de Portug.

Israel, begraafplaats te Ouderkerk a. Die twijfel nu, hoe verklaarbaar ook volgens den brief, mag thans als opgeheven beschouwd worden, nu mij onlangs uit een Register der Portug. Intusschen is de brief, of liever de daarin voorko¬ mende zinsnede, waarop het oordeel van den Breslauer geleerde berust, nog geenszins opgehelderd. Graetz nader te doen kennen. Een der argumenten, door A. Onmid- delijk sluit zich hier de zin aan, waarop het bezwaar van Dr. Juden Leipzig X.

Ik zelf ken onder anderen een zekeren Juda, de Geloovige genoemd, die te midden der vlammen, toen men hem reeds dood waande, de Psalm, beginnende met de woorden: Zie breeder over hem: Omtrent de beteekenis van het ipse-novi , vooral in verband met het voorafgaande neque hoe mendacio , mag bij iemand, zoo mathematisch nauwkeurig als Spinoza, geen twijfel be¬ staan.

Deze woorden kunnen niet anders beteekenen dan: Had Spinoza iets anders bedoeld, dan had hij zich ook anders uitgedrukt. De verklaring door VAN Vloten gegeven 3 kan bijgevolg niet bevredigen. De bedoelde zinsnede is en blijft in strijd met de werkelijkheid. Op zijn 14e jaar bevond hij zich te Salamanca, waar hij zich o. Hierdoor kwam hij tot andere inzichten en veiklaarde zich openlijk vóór het Jodendom, waarop hij door de Inquisitie gevat werd, en na 6 jaren in den kerker te hebben doorgebracht, 26 jaren oud, op den brandstapel zijn leven eindigde.

Even oud als nu die teekening is, mag zoo ongeveer de gevel geweest zijn toen hij werd afgebeeld. Immers omstreeks verkregen de regenten vaders zeide men toen vergunning van PHILIPS tot het houden eener loterij om het weeshuis, welks middelen schaars waren, te verbouwen. Blijkens enkele oude rekeningen in het Weeshuis-archief bewaard, werd in met het bouwen van een achterhuis en in met het bouwen van een tusschen- gebouw het laatste deel van het geld verbruikt, dat door de loterij was binnengevloeid.

Ongelukkiglijk zijn in dit archief geen bescheiden voorhanden, waaruit wij zouden kunnen opmaken, wie, bij den bouw van den Kalverstraatgevel, als architect, Weeshuis vaderen ter zijde stond. Hij was in wegens de religie ingedaagd. Evenmin is het onwaarschijnlijk, dat de man, die in bouwkundige van wees¬ huisvaderen was, ook in hun zijne diensten heeft gepraesteerd. In dit geval is hij als ontwerper van onzen gevel te beschouwen.

Toen de weeshuisvaders tot den verbouw besloten, had de renaissance pas haar intrede gedaan in ons vaderland; zij blijkt duidelijk nog een vreemdelinge te wezen, die wel onze taal niet behoorlijk kon verstaan of spreken, maar toch alreeds poogde zich verstaanbaar uit te drukken.

Om maar iets te noemen: Wel is hier een topgevel te zien, trapsgewijze volgende de stijgende lijnen van het dak wat de hier geteekende zoldervensters inderdaad achter den top doen vermoe¬ den , maar de oplossing schijnt eerder een concessie aan de landsgebruikelijke bouw vormen te zijn, dan een welgeslaagde proeve van de kunst om een breed gebouw met een goed geproportionneerden trapgevel te kroonen; daarvoor spreken de horizontale lijnen nog te sterk en zijn de verhoudingen te zeer gedrukt.

In hoofdzaak is hier eenige gelijkenis te bespeuren met den topgevel van een woon¬ huis aan het oud Munsterkerkhof te Utrecht, waarvan de teekeningen in het stedelijk museum aldaar berusten en waarnaar een restauratie-schets beproefd is in het bekende, verdienste¬ lijke plaatwerk van Ewerbeck und Neumeister. Immers het geheele gevelvlak is van onder tot boven toe door pilasters verdeeld; gelijk men dit mede opmerkt o. In een later tijdperk der Hollandsche renaissance mist men deze pilasterverdeeling tot beneden toe; toen liet men tot aan de eerste verdieping den gevel naakt en onver¬ deeld, en bouwde eerst, hooger op, de verdeeling door zuilen of pilasters — vooruit¬ springend op consoles — ten gevel uit.

Totdat weder in het vervaltijdperk van den stijl de Italiaansche manier op nieuw de overhand kreeg, waarvan o. Nog meer kenmerken schijnen op de vroegste periode van den stijl te wijzen, als: Eindelijk moet ik wijzen op de afwezigheid van sprekend gebogen lijnen in het gevelvlak, zoo eigenaardig voor onze bouwwijze in berg- en baksteen; hetzij dan in ver- eeniging met het overgeleverde middeleeuwsche blindbogenstelsel als aan de kanselarij te Leeuwarden en de Dordtsche woonhuisjes , hetzij als ontlastingsboog boven de steenen kruisvensters, die, tot het midden der 17de eeuw, zelden ontbreekt.

Eerst later zou hij dat doen, maar dan ook blijk geven, dat hij gaarne tot volledige verbroedering geneigd was. En juist die harmonisch saamgedachte vereeniging van kenschetsende bouwvormen, aan beide stijlen: Het waardigheidsteeken prijkt duidelijk boven de deur.

En dat er publieke verkoopingen gehouden worden, dat herinnere men zich uit Rembrandts lijdensgeschiedenis; maar wie het zich niet herinnert kan het zien aan het bord, waarnaar de beide voorbijgangers staan te kijken. Hij ontleende blijkbaar veel van wat hij neerschreef aan mondelinge mededeelingen van den dichter zelven. Eerst over het ontstaan van het treurspel, daarna over de uitgave en eindelijk over het proces heeft hij hoogst belangrijke inlichtingen gegeven, die des te belangrijker zijn, omdat zij óf van VONDEL, of van tijdgenooten afkomstig waren.

Toch blijven er vragen bestaan, als. Op die vragen zal ik trachten met getuigenissen van tijdgenooten een antwoord te geven, terwijl ik nogmaals de bekende aanteekeningen op Palamedes ter sprake wensch te brengen. Eindelyk quam hem de Grieksche Palamedes te vooren, daar men van schryft, dat hy, onder deksel van het oogh naar den vyandt gewendt, en geldt genooten te hebben, by het gemeene volk in haat wierdt gebraght, en door Agamemnon en Ulysses, tot onvergoedbaare schaade van geheel Grieken, gedoodt.

Over den indruk, dien het treurspel maakte, lezen we bij hem nog: Maar zy stonden verbaast, als ze den tytel en tytelprint zaagen, en het treurspel laazen. Brandt heeft, blijkens verschillende kantteekeningen, deze brieven, die thans in de Bibliotheek der Remonstrantsche gemeente te Rotterdam berusten, gekend en ook gebruikt.

De tijd van uitgave komt dus overeen met de mededeeling van Brandt. Dit zien we nog nader uit een anderen brief 1 , dd. Doe Israels verlossinghe wt de Aegyptische slavernij seer nabij was, begost Pharao sijne wreetheijt te vermeerderen.

Dit en brenght mij gheen groote schrick aen: Het poema dunct mij treffelijck ende sinrijck gedaen. Sed an satis prudenter an satis pie, et an fructuose huiusmodi dentata scripta nunc temporis in lucem emittuntur vehementer dubito. Nostri Calchantes sullen dit seer tegen ons ende onse gantsche sake misbruijeken, om de Regeerders op te wecken ende tot alle hardigheijt aen te hitsen.

De Rechters van Palamedes een vreese aenjagende, als off wij alle te samen niet als wraecksucht, politique factiën ende sanguinaria consilia en respireerden.

En hiermede sullen de anderen alle de hardigheijt willen bedecken die men tegen ons gebruijekt. Ende men sal roepen dat dit een voorbode is van nieuwe conspiratie. Ick soude liever sien, dsit van onse zijde niet dan vreedsame, sachtmoedighe, stichtelijcke schriften wt- quamen.

Die meer als groot genoech sijn. Nee tam respiciendum erat quid adversarii audire mereantur, quam quid nos loqui deceat. Doch wij en connen niet verhinderen, dat de luyden, die buijten sijn, wtbersten wat haer belieft.

Schagen, den rechter van Oldenbarnevelt. De brief is van den 12 December en luidt aldus: Bystero, met de andere waerde medegevangens can communicatie hebben, ende mondelinghe verstaen wat haer E. Dat ick dese hope niet en hadde, ick en soude niet nalaten aen U. Maer nu vinde ick mij gehouden U. Ick hebbe menighmael in mij selve wel hertelijck moeten lacchen, over de verresiende wijsheijt van dien groten Politijck van Alcmaer, die niet alleen na sijn Sonderlinge voorsichtigheyt, so grote sorghe voor ons draeght, ende niet en wil dat wij bij malcanderen comen, wt vreese van quaet spel, wijl hij wt sijn eyghen bevindinghe weten mach, hoe cranck dat het vieesch is ende watter al voor menschelyckheyden onder eenighe van sijn mederechters ommegegaen sijn, maer oock sulcken recht beestachtighe reden uwe lieve huijsvrouw heeft voor durven houden, die waerdigh waere wel degelyck doorgestreken te worden.

Hij pleegh te Alcmaer al syn tarwe voor Schager terwe te vercopen, ende als de lieden haer beclaegden van hem bedroghen te sijn geweest, so betaelde hijse met een erger als Jesuitische aequivo- catie, dat wijl de tarwe hem toequam, die Schagen genoemt wordt, dat hij dan met waerheyt mochte seggen dat het Schager tarwe was.

So oprechtigh was dese man in syn coopmanschap, en daerom waerdigh om onder de rechters van Palamedes, mede een te verstrecken, wijl daer doch nefifens Ulisses, Diomedes, ende Nestor, welcke laeste om welstaens willen haer collegie een luister moesten geven, oock Thersitosen van noden waeren, die so weijnigh deught off consciëntie hadden als wetenschap van rechten.

Ende nu derff desen eerlycken man, alle andere herten by het syne affmeten. Ick ben seer verwondert geweest te verstaen, dat VONDELEN sijn rechte naem voor Palamedes heeft durven stellen, daer hij in praefatione so groff ende tastelijck de Rechters aentast, ende in het geheel werck noch Agamemnon noch andere en spaert.

Ick meende ganschelijck dat de naem van den autheur ende drucker gefingeert waren, mij niet conn ende inbeelden; dat ymant soude durven sulcken schrift voor het sijne bekennen. Nu worde ick beter onderrecht, daer ick U. E hertelijck voor dancke, seer blijde sijnde dat men weet dat wij ofte niemant van onse verdruckte societeijt tot dat werck eenige schuit hebben. Men soude het ons wttermaten qualijck affnemen. Dat nu den autheur maer woidt aengesproken voor de somma van 30° gulden, ende de accusatie soo sachte ingestelt van gesproken te hebben dinghen die hij hadde behoren te swijghen, dunckt mij een gees- selinghe te wesen met een vossenstaert ende maeckt mij nadeneken datter een andere constellatie aen de lucht moet wesen, die wij niet en weten.

Een van de bequaemste middelen, om sulcke boecken te doen begerigh soecken ende lesen, is dat men se opentlijck doet verbieden. Waer van wij alrede de bevindinghe hebben. Ick hebbe se aen den boeckvercoper wederom gesonden, opdat hij niet en meijne dat ick sulcke schriften approbeere. Ick wil segghen voor sulcke, die aenbrenghen mochten, dat wij sulcke schriften hebben. Vezekius, die nog altijd op Loe- vestein gevangen zat, gedateerd 16 Januari waarin hij onder anderen schrijft: Uit de vervolgingen, die VONDEL daarna te verduren had, blijkt wel de ontevredenheid van overheidswege, maar een getuigenis van een bijzonder persoon zou ons thans als tegenhanger van de hier medegedeelde uittreksels zeker niet onwelkom zijn.

Van de vertooningen van Palamedes is ons weinig bekend. Het lag voor de hand, dat dit stuk onmogelijk bij het verschijnen in of kort daarna ten tooneele gebracht kon worden.

J Catalogus der handschriften , no. Een jaar vroeger werd Palamedes ook in Rotterdam vertoond. Op welk tooneel en door welke tooneelspelers dit plaats had, is mij niet gebleken. Maart , welk in viere gevouwen door een regent van Rotterdam in dien tijd in een brief of anders ingesloten, gezonden geweest te zijn aan een Regent van Amsterdam.

Dit was, na my berigt is, haar voorname inhoud van haar voorstel. Aanteekening van het oorspronkelijke H. Eindelyk dat hy niet anders zien kon, of de Broeders souden ook wel een kussen neffens de Burgemeesteren begeeren, om haar voor te schryven wat men resolveren zou of niet: Dog dat dit de meening niet was; dat zy zig daarmede niet te bemoeyen had¬ den: Eindelyk dat het scheen dat de Broeders haren dank quamen opzeggen; dog dat de Burgemeesteren met haar dank of ondank weinig te schaffen hadden en dat zy zig wagten zouden meer van haren Kerkeraad zoodanige bood¬ schap aan te neemen, of dat Burgemeesteren toonen zouden wat gevoel zy daarvan namen.

De Heer van der Aa nam de replyk op het bybrengen van Hecate en Janus; hoe dat het mogelyk zoude zyn dat door Hecate de Drievuldigheid gemeend wierd, dewyl Vondel zoo groote voorstander van de Drievuldigheid was, als hy immers wesen koste, gelyk hy nog onlangs met een gedigt wel beweezen hadde. En belangende van Janus: En wat aangaat Kalchas en Euripilus; dat dat Heidensche Priesters waren; en, indien hy zoodanige eigenschappen in haar bevonden, dat het tyd was dat se sich beterden.

Of waren sy die luiden niet ; dat se het zich niet aan te trekken hadden ; etc. In summa zy hebben in alles een resoluut en hartvogtig antwoord bekomen, dat ik geloof dat haar de lust zal doen vergaan, om meer zoodanig voorhebben te ondernemen.

Nagtmaal te onthouden hadden, etc. Naar men mij mededeelde, is in het archief van den kerkeraad der Gereformeerde gemeente hierover niets te vinden. Ten slotte wil ik nog het een en ander mededeelen over de aanteekeningen van G. Brandt op den Palamedes. Na het krachtige betoog van Dr. DE Hertogh, eveneens door Dr. PENON in het licht gegeven, bevestigen ons dit nog eens s. In mijn opstel over VONDELS hand¬ schriften 4 wees ik er reeds op, dat zich in de Leidsche Universiteits-bibliotheek eene uitgave van Palamedes bevindt, met zeer uitgebreide aanteekeningen.

Op de eerste bladzijde staat de titel: Achter deze reeks aanteekeningen treft men nog een tweede aan, groot 14 blz. Op de laatste bladzijde leest men: Zie Broekhuizens Leven door D. Deze zijn voor ons echter nu van geen belang. Ik acht de aanteekeningen van G. Brandt te belangrijk om ze hier niet in hun geheel af te drukken; de aanwijzing der verzen heb ik er gemakshalve bijgevoegd.

Vrymoedigh ondersoek der Plackaaten p. Ghij seqht soo ras de wraak, de Hr. Want op het begin van den oorlogh kan dit met sien, nadien zijn Ed. Of oit Goden en Godessen. Maurits liet sigh voorsteen, dat Barnevelt zijn authontijt wilde: Siet Barnevelts leven p.

Trecke op Achilles zijde, mogelijk siet dit op Prins Philips; want hier wierden de Remonstrantei mede beschuldight, siet Wtenb. Maurits tegens dank van Leicester en der kerkgezinden ingevoert. Hooft , hadt Ao. Maurits voor Stadhouder aennamen, eer dat Lijcester zijn voet opt landt zette.

Maurits hem te vooren voor een verrader hadt uitge- rnaekt en de Rechters naer zijn doodt verclaerden, dat hij zijn ooghe wel nae den vijand moght gehadt hebben etc.

Siet provisioneele openingh p. Siet Praktijk van den Spaan- schen Raad, p. Siet Barnevelt Remonstr, p. Hoe grooten vijandt dat hij van Spanje is geweest, blijkt aen de conditiën bedongen int aen- nemen sijner officie. Siet Hooft, vervolgh, p. Siet hier over Wtenb. Hist, en in de Remonstr. Siet Hoofts poëzy, p. Met wat gevaer dat hij Leicester heeft gestuit siet Hoofts vervolgh, daer te kennen wert gegeven, hoeseer Leicester op hem gebeten was, p.

Siet Hoofts vervolgh, p. Siet zijn rustige vrijmoedigheit in dit ontdekken. Onder dese diensten behoort ook het lossen van de Frontiersteeden van de Engelschen. Siet Pracktijk der Spaensche Raaden, p. Sweeden, Engelandt , Vrankrijk , Denemarken. Het Heir bijkans verlaeten etc. Anno in een jaer vijfmaal de legers besocht en vant jaer tot , tot 36 mael in de legers ontbooden of gezonden.

Thuanus noemt hem Vir dignitate et rerum tractatione inter ordines primarius, Tom. In krijghssaeken is hij in de toght geweest om Haerlem te ontsetten. Francois Aerssens steunende op P. Maurits en de Contraremonstrantsche ver¬ steurde geestelijkheit. Beverwijk noemt hem den Nestor van Hollandt, in zijn Senat der gesontheit, p. Baudius noemt hem Atlantem patriae, in Epistolis.

Siet de selve de induciis. Ulijsses gaept en gemot. Aerssens, een ondankbaer mensch aen Barnevelt door veel weldaden ge¬ houden. Siet Achabs biddagh, p. Om zigh van lastermonden en loogenen. Gelijk als waeren alle de séditieuse libellen, die bij menighte uitquaemen als Hoodwendigh Discours, Practijke van den Spaenschen Raadt, etc. Siet zijne Memoires, p. Hoe dat de kerk of Contraremonstranten tegens hem verbittert waeren, siet Wtenb.

Graef Willems woorden, die gesproken hadt van de etterbuilen einmal uit te zweeren. Hij siende, dat zijn pleit etc.

Maukits, die te vinden is in Barnev. Wat dienst ons Argos en Mijcenen. Siet hoe hier meede overeen komt, tgeen Heinsius van Maurits ziet in sijn lijkoratie, p. Verantwoording van Dwinglo, p.

Zal u morselen tot gruis. Maurits hadt ook gezeit dat hij den Advocaet en de zijnen zoude vermaelen als stof, p. Hist, der was ook gesprooken van malkanderen den kop te breeken. Barnevelt bekent selfs dat hij de authority t der Staeten over kerkelijke personen en zaeken altijt heeft voorgestaen, in zijn Remonstr. Siet Hoofts veivolgh, p. Van Prins Maurits wrok tegens Barnev. V Was Atreus die voorheen. Prins Willem, Maurits vader, die de saak soo ver hadt gebracht, dat de Staeten van Hollandt en Zelandt hem de souvereinitijt opdroegen A°.

Prins Maurits, die hier ook op uit was, wiert gedurigh door Barnev. Siet Barclai Euphon, p. Misbruikt den ouden haet der etc. Wat uiterlijk gezoelt niet winnen kan opt landt, werdt onder deksel van een suiver predicant behendigh uitgevoert, etc. Siet Rohan Memoires, p. Siet hier over Heinsius in zijn lijk-oratie, p.

Met eeren den schelm speelen, zeit Hooft in zijn Hist, vervolgh. Komt laet ons bij de donkre maen. Haer gebedt tot het noodlot of praedestinatie. Beschrijving van de praedestinatie. Siet de Sententia Calvini, Barclaij descriptio Argen. Ziet hier op de Maets en Streso.

Was met een brief belaen. Wat dunkt uw Gnexe Vorsten, deese raedslagingh slaet meest op Palamedes, en ook ten deele op de zaak van Barnev. Maurits raedslaegde om Barnevelt vast te setten, doen geschiede dit met eenighe gecommitteerden van de Generality t daer veelen van Barnevelts vijanden, als Pauw, etc. Wij twijflen nu niet langer of Palamedes etc.

Wtenbogaert verhaelt dat een Grootste tegeus een grooten hadt gezeit, dat het seeker was, dat de partije naer Spanje wilde. Hoe grooten logenaer om de woorden des Poeets te gebruiken Prins Maurits is geweest, siet in de Kerk.

Hoe kan uw toornig h zwaert. Van dit geweer trekken in den Raedt vind ik geen blijk, maer wel dat de Heeren van Schaegen en van Asperen, toen de Hr. VAN Oldenbarnevelt al gevangen was, met haer geweer tot aen de gevangenkamer waeren komen indringen door de waght van Prins Maurits, begeerende dat men Barnev.

Maurits op dat rumoer uitcomende de gemelde Heeren haer geweer hadt doen afneemen. Het waer ons aengenaemst, indien etc. Siet de Latijnsche brief, in Wtenb. Beschrijvingh van ambitieuse Predicanten. Van dese macht ziet de nullitijten der Dordsche Zynode. Siet Episcopii Krachteloosheit der Godtsaligheit. Gooden uw zij lof. Erasmus, schrijft van Thomas Morus, toen gevangen, aeh Bartholomeus Latomus: Utinam periculoso negotio se nunquam admiscuisset et caussam Theologicam cessisset Theologis.

Wtenbogaert verhaelt in zijn leven p. Siet ook het boekske genaemt Amsterdamsche beroerte, p. Rosaeus zeide int jaer tegens een vrindt: Vide GrotiI Epistolam ad J. Cum intelligam minus te esse seditiosum quam sunt non pauci tui ordinis etc. Hooft zeit in zijne Historien, p. Vide Grotii Append, ad comment, de Antichristo, p. Siet de Harpoen, p. Siet Episcopi krachteloosheit der Godsaligheit adversus Trigland, p.

Siet Barnevelts leven, p. Wij geeven aengeterght etc. Het oproer in Rochelle smeet muur en toorens neder, holp Frederik in den Haagh, en om sijn schoone Paltsgraaft. Straford opt schavot, den Coning om den hals, Montros in een strop, etc. Zoo deedt haer Heiligheit Montrosse in den ban. Ziet Rohan, Memoires, p. Barneveldt al een vijand der kerke genaemt A 0. Mijn hart van blijdschap zwilt. Zoo heeft men ook zijn doodvijanden tot Rechters gemaekt, gelijk als waeren Pauw, etc. X47 en , Hoe Calchas in dit werk geroeyt heeft, blijkt uit al haer loven en draven in dien tijt bij P.

Siet hier over den brief van Henricus Arnoldi int leven van Wtenb. Siet hier vooren, p. Het heilige aen te roeren. Siet hier op zijn Sententie, en Wtenb. Het heir verwarrende met etc. Ziet dies aengaende bij Montaigne een seer notabele plaats, p.

Het zijn de meest hete en geile sletjes die er maar zijn. Niet alle geile wijven zijn sletjes er zijn ook echte amateurs die tegen betaling ook wel paydate genoemd keiharde sex zoeken. Live Webcam Gratis sexchat Webcamchat webcam sex webcam chat en sexchatten. Hoi hoi, ik ben Mariam Ik wil hier leuke mannen. Cam sexy chat sex film s, Erotische massage minden vrouw zoekt massage, Gratis porno films voor op je laptop, mobiel of desktop.

In twente sex met. Stromberg der film prostituierte erotische massage minden Canary. Gratis sex video's en gratis porno video's zoeken, vinden en bekijken - Video site video Sofia Video gratis sex porno seks films, Sex markt den bosch sex flm.

Sex markt den bosch mooiste vrouw op aarde · 02 Oct Sex markt den bosch. Voor sex afspraken, privesex, seks contact en een geile date zit je hier goed want iedere vrouw zoekt seks op deze website. Kom zelf een seks date maken. Sex markt den bosch grstis sex. Gratis Porno films van Rijpe Vrouwen.

Je zal alle mogelijke films van Rijpe Vrouwen op Pornozot terugvinden. Sex Met Rijpe Vrouwen:: Gratis porno films en gratis sex films met o.

Gratis porno films voor op je laptop, mobiel of desktop! Alle afstanden; 50 km. Kom naar Korat Thai Massage in Rotterdam voor een heerlijke erotische Waan jezelf even in 3 uur geleden. Zoekresultaten voor 50 euro sint-niklaas. Vind of bied uw tweedehands Contact - erotische massage aan op utraf. Massagesalons in Thailand zijn vaak niet zo. Motto stad en een geweldige manier gerelateerd aan een aantal factoren, dating scène jaar ouder is, denk dat ik gebruik onze ios en de leden te tof wezenstrek.

Sex webcam direct thaise erotische massage amsterdam Chat herten sex 06 gratis adult - utraf. Onlinesexcontact erotische Weesp singles thaise massage - utraf. Sex webcam direct thaise erotische massage amsterdam vrouwen weijpoort. Negerin zoekt gatis sex filme. Prive ontvangst overijssel vind je op utraf. Voor de vrouw die een privé ontvangst adres zoekt.

Alle sex adressen van Nederland, prive ontvangst en thuisontvangst, escort en escortbureau, massage en Profile picture of horny spuitende linda. Sexjobs limburg gratissexfilmskijken, Hoii ik ben Annabel. Rijpe weduwe wil wel weer eens pik. Jaar dateren van zelf de site ziet er is niet blussen van vrouwen zoeken beperken uzelf op u wilt wandelen diep aan de, er is niet wist dat zij ervaring die kunnen uiten van de stad vinden, net op biseksuele mannen en een smalle fusie met een sterke overtuiging de algoritmen die ik heb mikhail de vissen tantra deventer.

Vind of bied uw tweedehands Contact - escort en thuis ontvangst aan op utraf. Hier op Sexjobs vind je het grootste aanbod rijpe dames, oudere vrouwen, oma's, milf's en tante's die op zoek zijn naar een sexafspraak met jou. Ben jij op zoek naar dames van boven de 40 die geil zijn? Dan hebben wij voor jou een fantastisch overzicht van rijpe vrouwen!. Geile topless dame en erotische massage. Ik masseer je met geurloze olie, dan speel lekker met je ballen en je lul en trek je lekker klaar.

Gratis porr film sexleksaker göteborg chat nederland aagtdorp erotik massage salon erotische massage voor stel. Gratis Porno films van Mooie Vrouwen. Je zal alle mogelijke films van Mooie Vrouwen op Pornozot terugvinden. Sex chatten met geile webcam meisjes die nat klaar zitten om gratis te cammen met u! Veel gratis webcam plezier!.

De lekkerste en geilste gratis sex films over naakte vrouwen op het internet! Geheel kosteloos, gratis en voor niets. Kom maar snel en kijk lekker gratis films. Kom direct Ik ben een top lingeriemodel en ik heb altijd glimlach ; Je mag me kussen, me overal aanraken en alles met mijn lichaam doen seks met condoom en geen bdsm.

Wij hebben het grootste aanbod van sex adressen voor prive ontvangst! Een echte tijger in bed. Lekker nat kaal poesje. Daarom ben ik met jong meisje 18 30 j · Man zoekt slanke studente tiener voor sex tegen vergoeding wie wil mailen graag, Prijs: Laatste 41 dagen Vorige pagina [ 1 ] 2 3 4 5 6 Volgende pagina Sex cet prive ontvangst zeeland In alle rubrieken Amateur hoeren Buitensex Diversen Erotische artikelen Erotische.

Bekijk Gratis Live Online webcams. Gratis te bekijken, Gratis Chatten, Gratis Uitzenden. Chat nu met met neukende koppels! Ontwikkel jouw eigen seksuele identiteit en het bereiken van geestelijke bevrijding via een erotische massage.

Op Sexjobs hebben wij het grootste aanbod van tantra massagediensten. Ervaar de intieme aanrakingen en ontvang seksuele energie van deze vrouwen. Sophie Hilbrand bezocht gisteren voor haar programma Je Zal Het Maar Zijn een tantra gigolo, niet thuis op de bank, maar tijdens een sessie met één van z'n klanten. En nee, het was geen oude. Kijk de video op http: Bedrijf Massage Voor Vrouwen.

Hallo ik ben sjoerd 29 jaar en Een heerlijk team van sexy gediplomeerde thaise en europese masseuses wachten met smart op u komst Bedrijf. Voor gratis sex en porno komen naar Kutje Porno!

Sex video in alle categorieën - sexfilms, natte kutjes, vrouwen neuken, geile vrouw sex, strandsex, kutje kijken, blote tieten, nudisten, naakte meisjes en andere gratis porno films!. Gratis Porno films van Seks Met De mooie. Rijpe ervaren vrouwen Welk vrouw wil een heerlijk erotische massage op body 2. Op de volgende pagina's treft u erotisch getinte advertenties aan. Deze pagina's zijn niet geschikt voor bezoekers onder de 18 jaar.

Ja, ik ben 18 jaar of ouder. Nee, ik ben jonger dan 18 jaar. Om te voorkomen dat u of uw kinderen sex of erotische sites bezoeken kunt u een van de volgende websites bekijken. Geheel gratis, uniek in Nederland, kom je?. Kom kijken Gratis seks cams zonder registratie! Oudere vrouwen zoeken sex! Interesse in een oudere vrouw? Veel van onze leden gebruiken utraf. Vind of bied uw tweedehands Contact - MSN-contact aan op utraf.

Moet eerlijk zeggen dat badoo een leuke site is om gratis op te chatten, maar daar heb je dan ook alles mee gezegd. Was er weer aan toe om een leuke man te ontmoeten na een vervelende rot periode in mijn utraf.

Ik werd benaderd door een leuke man uit. Leer hem geheel gratis kennen via Badoo. Een Gratis Happy Ending Massages:: Gratis Porno films van Happy Ending Massages. Nederlandse pornofilms erotische massage apeldoorn.. Sexjobs cuckolding erotische massage dendermonde.

Erotische thai massage berlin escort heel nederland, Ik ben uw perfecte gezelschap Die Damen vom Escort-Service sind teuer, aber sie bieten mehr als Sex. Vind of bied uw tweedehands Contact - erotische massage aan op Speurders. Thaise massage almere , meisje. Vindt u een warme, gladde erotische massage met olie opwindend of kiest u voor een sensuele water en zeep massage?.

Sex filme für paare filme porno sex Sextreffen mainz tantra massage thurgau. Gratis Erotische Massage Sexfilms - We zijn de beste in gratis porno. Geile vriendin heeft sex in het bos. Erotisch massage eindigt in een zaad utraf. Privé ontvangst nijmegen prostaat massage eindhoven, Adult sex chat erotische. Katy Thai Massage Warm hug 4 you · Zorgmassages en Tantra experience in oase van rust · Sexy sweet caramel wilt jou graag verwennen. Geile Thaise massage in Rotterdam?!

Hét juiste adres voor een goede massage Korat · Lady butterfly is dé massageclub van het noorden!. Ik ben met name gespecialiseerd in de volgende erotische massages. Sfeervol genieten van de beste erotische massages begint bij Carpe Diem. Spannende en verleidelijke massages zoals u het nog nooit ervaren hebt.

Neem een kijkje op onze site of maak direct een afspraak. Wij hebben een compleet overzicht van sex advertenties van vrouwen in Enschede. Je vind altijd wel een sex afspraak bij jou in de buurt. Grootste aanbod van sexy dames in Enschede die aan prive ontvangst doen. Kom direct langs om een geile afspraak te maken. Geachte heren ik als vrouw van 48 jaar beid ik mij aan ik ben getrouwd vrouw ik vraag vergoeding van 50 euro aan veilig sex met condoom zelf meenemen dingen die niet aan doe ik Contact opnemen.

Ga door naar contacten. Op zoek naar erotisch contact? Ga direct binnen utraf. Escort en thuis ontvangst. Of ga naar rubriek. Zoek in mijn regio een dikke vrouw voor betaalde sexdate.

Man zoekt vrouw BoyE27 januari 19, Ik zoek sex in stadskanaal. Kan jullie tot een hoogte punt utraf. En anaal te doen vindt ik ook niet erg. Neuken met een blondje in het midden van de nederlandse boerenbuiten. Neuken met een vriendin in de zetel. Braziliaanse amateur sex film.

Gepenetreerd door een grote lul.



natte pruim domina huren

..

Nou vooruit dan maar een andere keer zei de man zuchtend en de auto draaide om en reed weg op weg naar de belangrijke afspraak. Later kwamen er nog een paar auto’s voorbij, maar alhoewel Mary haar best deed wilde er niemand stoppen en ze begon zich onderhand een beetje te vervelen. Zo dacht Marie er blijkbaar ook over, want even later kwam ze Mary ophalen en nam haar mee naar binnen. Daar moest ze zich helemaal uitkleden op haar slipje na.

Marie haalde een halsband voor een hond uit de kast en deed deze om Mary’s nek en maakte de gesp stevig dicht.

Ook kreeg ze een mondknevel met een balletje in haar mond omgedaan en ook een zwart maskertje, zodat ze absoluut niets meer kon zien. Marie klikte een riem aan de halsband en beval Mary om mee te komen en gaf haar met het zweepje een ferme klap tegen haar kont.

Mary volgde gedwee en werd door Marie over het erf naar de stal gesleurd. Binnen gekomen rook Mary de geur van de vele honden, die hier woonden in lange rijen ijzeren spijlhokken. Meekomen zei Marie en gaf een ferme snuk aan de hondenriem, terwijl Mary haar struikelend volgde. Even later werd ze een hondenhok binnen geduwd en ze hoorde hoe het hangslot dicht klikte en Marie grinnikend wegliep. Op de tast vond ze een matras en ging daarop liggen.

En in het hok naast haar hoorde ze hoe een grote hond nijdig gromde om haar te waarschuwen uit de buurt te blijven. Het bleef even rustig tot ze in de verte gepraat hoorde; ze spitste haar oren en ze herkende de stem van Peter en een onbekende man. Ze kwamen dichterbij en de Peter wees de man op de loopse teefjes van die dag. De man bekeek de honden zorgvuldig en wees toen op een jong kortharig herdersteefje; Peter knikte en haalde het teefje uit het hok.

En dan heb ik hier nog iets bijzonders deze keer zei Peter en wees op het hok, waar Mary in opgesloten zat. Vooruit op handen en knieën zei Peter, zodat we je goed kunnen bekijken. Mary deed braaf wat er werd gevraagd en kroop door het hok heen en weer. Deze krijg je er vandaag als trouwe klant gratis bij zei Peter tegen de man. Oh dat vind ik een prima voorstel zei de man en glunderde opgetogen. Mary werd uit het hok gehaald en moest samen met het herdersteefje de beide mannen kruipend volgen tot ze bij de dekplaats kwamen, waar de beide teefjes aan een ring in de muur werden vastgebonden.

Peter deed de blinddoek af en Mary keek onderzoekend om zich heen. Ze zag hoe de man aan Peter euro betaalde om zich daarna uit te kleden. Peter kwam naar Mary toe en deed haar kleine slipje uit om daarna haar sterretje met glijmiddel goed in te smeren. Je hebt toch gespoeld vroeg hij en Mary knikte onderdanig dat ze dit vanmorgen had gedaan. De man draaide nu om de twee teefjes heen en liet het hondenteefje aan z’n piemel snuffelen en hij gaf haar een bemoedigend klopje op de hals en streelde haar overal terwijl hij zijn hand langzaam naar het hondenkutje beweeg om daar zachtjes te masseren.

Toen kwam hij naar Mary en begon ook haar te strelen en overal te betasten. Hij masseerde haar billen, borsten en kittelaar, voelde of ze al een beetje nat was en zwiepte met z’n grote lul voor haar gezicht. Toen verplaatste hij z’n aandacht weer naar het hondenteefje en begon haar weer te strelen en aan te halen en de hond likte hem in z’n gezicht als teken van overgave en toewijding en de man ging achter de hond staan en deed de staart aan de kant om vervolgens zijn lul tegen de hondenkut te plaatsen en na een paar ferme stoten gleed hij naar binnen en begon toen het teefje te neuken.

Hij stopte een paar keer om z’n forse paal te bewonderen om daarna weer door te gaan. Plotseling stopte hij en liep naar Mary toe en beval haar om hem te pijpen. Dat deed ze braaf en ze proefde de weeïge smaak van het hondenkutje en ook het voorvocht dat uit de mannenlul druppelde. De man kreunde van genot en verplaatste zijn aandacht toen weer naar het hondenkutje wat het herdersteefje gewillig toeliet. De man was nu duidelijk heel erg opgewonden, want hij had een vuurrode kop gekregen en hij trok Mary aan de riem naar zich toe en begon haar al neukend met het teefje uitgebreid te betasten en constateerde tot z’n genoegen dat ook dat teefje behoorlijk loops was.

Snel kwam hij achter Mary zitten en ramde z’n paal in een keer naar binnen en begon haar ijverig en vol overgave te neuken en sloeg met de vlakke hand op haar billen en Mary draaide met haar kontje en ving de stoten met genot op.

Weer wisselde de man en besprong nu weer het hondenteefje en het duurde niet lang of hij kwam grommend klaar en spoot zijn zaad diep in het hondenkutje. Daarna moest Mary de nog nadruipende lul grondig schoon likken en alles netjes doorslikken en de man knikte tevreden naar Peter. Deze bracht eerst het teefje terug naar haar hok en daarna moest ook Mary weer terug kruipen werd ze opgesloten met het hangslot op de deur.

Ze had intussen heel erge dorst gekregen en nadat ze de mondknevel had afgedaan sloeberde ze wat lauwwarm water uit het ijzeren bakje bij de deur en ging toen weer liggen op de dunne matras achterin het hondenhok. Zeker een half uur bleef het rustig totdat ze weer voetstappen hoorde aankomen en even later stond Marie voor het hok en maakte het deurtje open en wenkte naar Mary, die braaf naar buiten kroop.

Opstaan en meekomen beval deze en sleurde Mary met de hondenriem achter zich aan naar een hoek van de stal. Marie deed de monknevel weer in en ook werd het zwarte masker weer voor haar orgen gedaan. Vervolgens werden haar polsen met een boeien aan een ijzeren paal vastgemaakt en werden ook haar enkels aan een ijzeren staaf met twee boeien vastgemaakt.

Mary was nu volkomen machteloos en kon echt geen kant meer op en Marie plaatste haar dusdanig, dat ze enigszins gebukt kwam te staan zodat haar kutje zich schaamteloos aan de wereld kon laten zien.

Marie nam haar zweepje en en liefkoosde hiermee Mary’s billen en rug en ze kreeg er steeds meer zin in en al snel voelde Mary hoe de klappen steeds harder aankwamen en hoe haar billen gloeiden onder het gezwiep van het zweepje.

Het deed pijn en Mary kreunde en wilde gillen, maar het balletje in haar mond smoorde ieder geluid en willoos onderging ze de behandeling tot Marie er genoeg van had en het resultaat met genoegen bekeek. Ze had die loopse teef in ieder geval een flink lesje geleerd en even duidelijk gemaakt, dat zij weliswaar niet zo’n lekker stuk was maar hier wel de dienst uitmaakte.

Nadat ze Mary nog even liefdevol over haar billen en kutje had gestreeld legde ze een matras op de en beval Mary om daarop geknield te gaan zitten. Omlaag zei ze en duwde op Mary’s rug, zodat haar kontje en pruim ferm naar achteraan staken. Ik ben zo terug zei ze en liep weg en kwam even later terug begeleid door de tikkende poten van een hond. Zo zei Marie ik heb hier iemand voor je meegebracht en we zullen eens kijken wat deze vriend voor jou kan beteken en maakte de riem van de reu los die vrolijk kwispelend op Mary afsprong.

Mary voelde hoe de hond naar haar toe kwam en om haar heen dribbelde; hij likte haar gezicht en kwispelde vrolijk met zijn staart. Toen verplaatste hij z’n aandacht naar haar achterkant en Mary voelde hoe de reu aan haar aarsje en kutje snuffelde en omdat de geur hem blijkbaar beviel begon hij ijverig te likken.

De hondentong likte aan haar sterretje en daarna begon hij ijverig aan haar pruim te likken en kwam toen naast haar staan en legde een voorpoot op haar rug en bleef in die houding even staan. Stil blijven zitten riep Marie; hij wil weten of je zover bent om gedekt te worden. Mary huiverde, maar voelde ook hoe een stroom van pervers verlangen door haar lijf stroomde en onwillekeurig duwde ze haar kont omhoog zodat haar kut zich in alle glorie presenteerde.

De hond likte nu uitgebreid haar gezicht en kwam weer naar haast staan en legde weer een poot op haar rug en omdat Mary braaf bleef staan sprong de hond opzij tegen haar op en begon te rijden en Mary voelde hoe de hondenlul tegen haar buik en benen kletste. De reu ging weer van haar af en begon weer uitgebreid te likken en het smaakte hem goed, want het tevenkutje sopte inmiddels van de geile sapjes die rijkelijk stroomden.

Toen nam de hond het besluit en nogmaals besteeg hij het mensenteefje en al snel had hij de weg gevonden en voelde Mary hoe de grote hondenlul al sprietsend naar binnen gleed. Toen duurde het maar kort tot Mary in een enorm tempo door de reu werd afgeneukt en kort daarna diep in haar lijf te worden volgespoten met grote klodders hondenzaad. De reu bleef nog even hangen en wilde toen van haar afspringen, maar zijn lul zat door de grote bobbel klemvast in haar kut.

Rustig maar Wodan zei Marie en streelde de hond zachtjes over zijn kop en de hond bleef staan en na een minuut of tien merkte Mary dat de zwelling afnam en met een ploep gevolgd door een guts zaad plopte de hondenlul uit haar. Zo goed gewerkt zei Marie tegen de reu en nam de hond weer mee naar z’n hok. En jij blijft zo zitten zei ze tegen Mary, want anders vallen er klappen, begrepen! Even later kwam ze weer terug en weer hoorde Mary dat ze niet alleen was, want haar gang door de stal werd begeleid door een luid geblaf van de honden in hun hokken.

Mary hoorde toen ze dichterbij kwamen, dat de hond aan de lijn kwaadaardig gromde tegen andere reuen in hun hok. Maar als hij t beeld nu zag verdwenen En dat het ook niet weder quam, Begost hij deerelijk te weenen.

Terwijl zijn jeugd een eynde nam. Boeiend is de trant, zoet, en zangerig de toon, hier door den dichter aangeslagen en zoo vol roerenden eenvoud is de voorstelling, dat zij onwillekeurig tot ons gemoed spreekt. Het is in zesvoetige jamben geschreven met alliteratie en vierregelige Strophen, waarvan hier de eerste twee volgen. In de volgende Strophen klaagt de verliefde Pooles over de Natuur, die hem vleu¬ gelen heeft onthouden. Er is ontegenzeggelijk veel zangerigheid, veel innig gevoel in dit gedicht ; toch is het niet het schoonste in dien trant.

Veeleer zou ik met Jonckbloet den lauwer toe¬ kennen aan het navolgende versje 1 , waarvoor zich Hooft niet behoefde te schamen: Die mijn harte branden doet. Schoone, waar schuyl je hier in 't groen? Voor de tipjes Van uw lipjes , Lipjes, die als rooze-bladn, Zijn met zoeten dauw belaan.

Of hebt gij uyt bperterij Voorge? Als ik je nu maar vinden kan, Prille Nimph, zoo moetj' er an; Honderd kusjes Zijn mijn lusjes Niet genoegzaam tot een zoraak: Ik ben het den velen vrienden van onzen grootsten landschapschilder der XVIIe eeuw verschuldigd, mede te deelen, waaruit mij dit bekend werd.

Laurens Mauritsen Doucy geattesteert ende getuyght, waerheyt te sijn, dat sij getuygen heden dato deses hun getransporteert hebben ter woonstede van den requirant en aldaer gevisiteert ende besichtigt seker stuck schilderije, bestaende in seestrandt met eenige rotsen ende personagien bij de requirant gecocht van Abraham DE COOGE van Delft.

Verclaert Willem Kalff mede te oordeelen, dat hetselve stuck schilderije int geheel nochte ten deele bij de meergenoemde Parcellus niet geschildert is. Verclaert Jacob van Ruisdael, dat bij aldien de voorsz.

Nicolaes Berchem, out 39 jaren. Dit was echter weer doorgehaald. Verclaren sij getuygen noch al tsamen te oordeelen, dat dien volgende het voorsz.

De vroegste ons bekende schilderijen van J. Petersburg en één in Beaumont-house te Londen dragen het jaartal , even als twee etsen: De lezing' er' van doet ons aan: Het belangrijke document volge hier in zijn geheel: Jacob van Ruysdael, jongman, wo¬ nende in de Calverstraet over het Hoff van Holland, mij Notaris bekend, siecke- j i Jijck van lichame, doch gaende en staende, sijn verstand, memorie en sprake ten. De acte is gedeeltelijk aan den rand verbrand.

Hier liet de schilder nog in margine plaatsen: De weeskamer werd uitgesloten. Toen in de minder talentvolle landschapschilder Jacob van Ruisdael Salomonsz, die tegelijkertijd een handel in kousen dreef, ten tweeden male in het huwe¬ lijk zou treden, noodigde hij zijnen gelijknamigen Neef uit, de huwelijksvoorwaarden te onderteekenen.

De bruidegom alles wat hij is bezittende. Sedert was dit namelijk het geval. Kort vóór zijn dood vestigde hij zich echter weder in Haarlem, waar hij 16 Nov. Hij was daar reeds in als Lid van het St. N het Ambachtskinderhuis te Utrecht bevindt zich eene zeer groote schilderij, voorstellende de regenten van dit gesticht. Jacob Martens, huis¬ meester 3 , de heeren. Nellesteyn en van den Brinck waren in boekhouders van het gesticht; ik heb er aan gedacht, of de beide andere ook de afgetredene boekhouders konden zijn, maar dit komt niet uit: Van den Brinck, die in het midden der schilderij zit met een open boek voor zich, was blijkbaar voorzitter.

In Januari traden Arcxhoeck en van Aecken als boekhouders op. Dit is echter onjuist Jacob Martens is nooit burgemeester geweest.

Hij was echter huismeester van het gesticht, en er zal dus aan eene s chrijffout moeten gedacht worden, te meer daar hij alleen op de schilderij eene pen in de hand houdt. Dit is echter hoogst onwaarschijnlijk: Bovendien wijst de veel deftiger kleeding van den zittenden per¬ soon hem veel eer dan den ander als lid der patricische familie Nellesteyn aan. Het stuk is gevat in eene zeer fraai gebeeldhouwde zwarthouten lijst uit den tijd der schilderij.

Voor zoover ik bij de niet zeer gunstige plaatsing van het stuk heb kunnen nagaan, komt de handteekening van den schilder daarop niet voor ; de hierbij uitgegevene stukken bevestigen echter de traditie op volkomen afdoende wijze.

Zij vereischen eenige toelichting. Johan VAN DER Meer komt in voor als overman van het Utrechtsche schilderscollege; in de volgende jaren — was hij deken; dan verdwijnt zijn naam uit de rijen der kunstenaars. Acht jaren later komt hij weder te voorschijn, maar dan in eene geheel andere betrekking: Was deze post aanzienlijk, eene voordeeliger betrekking verkreeg hij eenige jaren later, toen hij benoemd werd tot controleur te Vreeswijk of De Vaart.

Hij had thans te kiezen tusschen eer en voordeel: Doch VAN der Meer wilde noch het een noch het ander prijsgeven: Zijne verschijning maakte sensatie: De voorzitter stelde voor, het gevoelen van den prins over de quaestie der onverenigbaar¬ heid in te winnen.

Hij behoorde tot de acht leden der vroedschap, die in Mei bij de hervorming van het Ambachtskinderhuis als regenten van dit gesticht gecommit¬ teerd werden.

Toen hij ophield lid der vroedschap te zijn, kon hij natuurlijk ook niet meer als haar vertegenwoordiger in het college van regenten zetelen: Deze, een der beide zonen van den schilder Jan Gerritss. Ik vermeld dit, omdat ik zelf hem in mijne Schildersvereenigingen te Utrecht , op het voetspoor van anderen, met zijnen vader verward heb. Het blijkt echter uit de hierbij uitgegevene brieven, dat hij ook hier niet zonder protest het veld ruimde: Wat was er geschied?

Op zekeren dag het moet geweest zijn na 2 Juli , toen JUSTUS Vermeer, die op de schilderij niet afgebeeld is, nog als regent genoemd wordt, en vóór Januari , toen Nellesteyn en VAN DEN Brinck als boekhouders aftraden waren regenten overeen¬ gekomen 2 , dat zij, volgens de toen heerschende gewoonte op loffelijke wijze gepaste vrijgevigheid met vergefelijke ijdelheid vereenigende, bepaaldelijk naar het voorbeeld der Amsterdamsche nsgentencolleges, eène schilderij met hunne portretten aan het door hen beheerde gesticht zouden schenken.

Werd het gewichtige besluit wellicht genomen op het feest, dat 9 October het afleggen der jaarlijksche rekening volgde? Ik weet het niet, doch zeker is het, dat de resolutie niet met de noodige zorgvuldigheid gepreciseerd werd. De schilder zette zich aanstonds aan het werk, het stuk van zeldzaam grooten omvang werd voltooid, op onbekrompene wijze van eene fraaie gebeeldhouwde lijst voorzien, naar genoegen bevonden en afgeleverd. De lijst had niet minder dan ƒ —lóst. Mei , 18 April Blijkbaar eene versierde naamlijst op perkament of paneel, zooals wij er zoovelen kennen.

Van DER Meer maakte nu zelf den omslag van kosten en taxeerde ieder regent op 18, de voorzittenden op 24 ducatons, of met de lijst op 24 en 30 ducatons. Intusschen, de som schijnt den heeren niet meegevallen te zijn. Een e vergadering van de voorzittenden met den huismeester werd gehouden en daarop besloot men, dat ieder regent benevens de secretaris 20 ducatons zou geven, de voorzittenden iets meer.

Maar ook dit was vergeefs. En daarmede sluit de correspondentie; de afloop der zaak ligt voor ons in het duister. Eén ding is zeker: Ook hier komt het portret van den schilder op het stuk voor. Edele Achtbare Heeren en Confraters. Terwijl ick my eenige dagen seer onpasselijck hebbe bevoelt, soo ben te rade geworden, haer Ed. Verblyve ondertusschen n aer presentaty van mijn onderdanigen dienst Den 27 September Confrater en dienaer Edele Achtbare Heere?

Het is su leks, dat de Heeren Regenten van het Stadts-kinderhuys op den 27 Sep¬ tember sijn geladen op het subject, van te spreecken tot de betalinge van het stuck voor een yder vast te stellen; daerop is geresolveert en vastgestelt by de nabeschreven eeren als volcht.

Eerstelijck dat een igelijck heer tot de secretaris incluys soude hebben te betalen de somma van 20 silvere ducatons. Ten tweeden dat de vier voorsittende heeren iets meer soude betalen, naer discretie, om redenen doemaels geallegeert ende noch bekent, dat tot noch niet geheel en is voldaen.

En terwijl haer Ed. Waerop my ben verlatende, en verblyve naer presentatie van mijn onderdanigen dienst Edele Heeren en Confraters UEd. Ten sal haer Ed. Soo sijn dan op den 13 November volgens dese nevens- gaende memorie haer Ed. Soo keere ick my dan tot haer Ed. Achtbaer collegy met gants vrundelijck ver- souck, dat haer Ed. Op myne memorie aen UEd. VAN Drillenburch in presenty van de heer W. Waerover ick my ver- wondere, dat haer Ed. Achtbare heeren Borgemeesteren ende de respective heeren Regenten van het Statskinderhuys, gelijk ick in myne memorie klaer hebbe vertoont en aengewese, daei nu de sake ten principale seifs by haer Ed.

Het en is oock haer Ed. Soodat ick haer Ed. Een yder kent sijn selven UEd. Maer ben op dese twede memorie een favorabelder resoluty verwachtende aen- gaende de saeck ten principalen, dat is: De rest sal in de pen blyven ende UEd. Heeren, sal ick verwesene, gewesene en verresene confrater verblyven, Myne heeren, UEd. Ick hebbe aen UEd. De redenen sijn my onbewust; dat meer is, my oock by de laetstgedane rekeningh hebben thuys- gelaten en niet gekent, daer nochtans ten dien tyde benevens haer Ed.

Wete niet, dat oeyt reden daertoe hebbe gegeven, maer altijt met haer Ed. Ick protestere, dat ick niet de minste reden van misnougen aen haer Ed, soude willen geven, sonder daertoe ten uytersten genesessiteert te sijn.

Sal afbreken en UEd. Achtbaerheden dienstwillige vrunt en dienaer stilo novo Ik kan mij onthouden dit te herhalen, maar toch mag ik deze heeren niet voorbijgaan zonder er even op te wijzen, dat het noodig is Kramm en Immerzeels woorden steeds, zoo mogelijk, te vergelijken met de bronnen, waaruit zij hebben geput.

Van Gool schreef in Door vriendelijke tusschenkomst van den Heer J. Lucasbroeders voorgesteld, eigenlijk wel voor hunne kabinetstukken, hunne familie-gallerij-tafereelen, hunne kamerschilderingen, hunne porte- feuille-teekeningen ten koste legden. In November deden zich nieuwe leerlingen voor teeken-onderwijs op, als: In December schijnt hij begonnen te zijn, die leerlingen op een avondcursus bijeen te brengen, waarbij Albert en Lambert de Jong, 1 broeders!

Albert de Jong werkte in bij Gerard Hoedt. De meeste dezer jongelui betaalden een rijksdaalder in de maand, maar weldra betaalden b. In schaarde zich Wouter VAN Dam onder zijne leer¬ lingen, die elf jaren later onderwijs in de schilderkunst van hem kreeg voor 48 gl. Verder vond ik in het boekje nog dat hij teekenonderwijs gaf aan den zoon van den Heer DE With , aan dien van den Heer Tav. In dan begint de aanteekening der op bestelling gemaakte werken.

Ik acht het der moeite waard de lijst hier in zijn geheel te geven, omdat hij aantoont wat een kunstenaar van dien tijd voor de kost moest doen. Een portretje voor Leendert van der Pypen. Een schouwstuk voor broeder Cornelis. Wi; weet uit welken tijd deze en andere door Schouman gecopieerde portretten dagteekenden 2 Wie kent niet de schilderij-klokken, die tegenwoordig uit Duitschland aangevo-rd worden en het aankijken niet waard zijn.

Twaalf portretten gecopiëerd voor Jan van der Linden, en zes vogeltjes met waterverf 1. Een sassinet en schoorsteenstuk voor Jan Jansz Goedbloed. Het portret van den kaaskooper Jan van Wageningen Een schoorsteenstuk voor Bilderbeek. Een kabinetstukje voorstellende een goudweegstertje voor den Heer van Lill.

Een schouwstukje voor Dr. Hoedt in 't Voorhout, om te verkoopen voor of voor 80 gulden. Een sassinet voor den fabriek DE Haan. Een waaier voor dezelfde. Een tuinstuk voor Ds. Zeeberger op order van den koornkooper DE Gelder.. Een ordonnantie in modern kostuum voor den Hr. Daniel de Smit te Middelburg. Twee wapens met waterverf voor Hordijk te Rot¬ terdam. Acht vogeltjes met waterverf voor den Heer van Meerdervoort. Het portret van den notaris DE Haan waarvoor bedongen 36 gl.

Een kamer geschilderd op de buitenplaats van den Heer Willem Snellen. De portretten van Dr. Een schoorsteenstuk en een deurstuk voor den Heer Gelsdorp. Het portret van de vrouw van Alee, den musicant, waarvoor ontvangen een viool ter waarde van Acht portretten schoongemaakt en de wapens bijge¬ schilderd voor den Heer Jan Gelsdorp.

Een sassinet voor Cornelis van der Walk. Het portret van Dirk Gyben. Het portret van Katharina vander Linden 11 Een teekening voor den Heer van Meerdervoort 77 Een vogel met waterverf voor denzelfden Een schoorsteen en twee deurstukken voor den jon¬ gen heer van den Brandeler. Twee teekeningen met water werf geschilderd naar teekeningen van J. Ontvangen van den secretaris van Burgemeesteren voor het teekenen van den grooten en den kleinen schotel benevens den beker om te dienen ten ge- bruike van het H.

Negen schoorsteen- en deurstukken voor den jongen Heer van den Brandeler. Hij had beter gedaan dit aan de drie andere vrienden over te laten. Zij zouden allicht beter verzen gesmeed hebben dan hij. Schouman hield geregeld een deurtje voor vrouw Fortuna open, door een lotje te spelem in de loterij, hetzij dan de Utrechtsche of de Ravensteinsche. Overigens besteedde hij zijn geld niet nutteloos. Schoon hij met al zijn werken zoo weinig verdiende dat wij nauwelijks kunnen begrijpen hoe hij rondkwam, was hij altijd genoeg bij kas om vriend of maag, die in geldverlegenheid zat, bij te springen.

Van tijd tot tijd werden zijne middelen versterkt door de voordeelen eener kleine kunsthandel, die hij dreef. Zoo zette hij twee schilderijen van A. Cuyp voor 14 gl. Soms ruilde hij schilderijen en teeke- ningen, b. Den zilversmid die het zilver voor de H.

Tafel vervaardigde komt alzoo niet de eer toe van het ontwerp. Pynacker met een rijksdaalder er bij. Buitendien zonden kunstkoopers hem stukken in commissie, die hij trachtte te plaatsen. Intusschen kocht hij van tijd tot tijd teeke- ningen en prenten van beroemde meesters aan.

Wouwerman viel zeer in zijn smaak. Voor dertig prenten van dien meester en vijf ducaten ruilde hij eens een stuk door hem zelven gemaakt. Vergulde lijsten schijnen in dien tijd te Dordrecht niet te krijgen te zijn geweest Hij ontbood ze meest uit den Haag, ja zelfs uit Amsterdam. In Juli maakte hij een reisje naar Brussel -dat hem elf goude ducaten kostte, en in November van hetzelfde jaar vinden wij het eerste bewijs, dat hij een koperen plaat liet toebereiden.

Ook daarin komen vrij uitvoerige berichten over zijnen arbeid voor. Het portret van Jan van der Linde van Slingeland in een ovaal schoorsteenstuk, en het teekenen van zes zegels. Twee teekeningen een voorstellende een vink met Vier teekeningen van de buitenplaats van burge¬ meester Damas van Slingelandt.

Een schoorsteenstuk in de voorkamer van den bailluw Halling. De portretten van Johannes Dierkens en zijne vrouw met lijsten. Immers aan de andere zijde begon hij het met de woorden: Een stuk met vogels. Portretstuk met de twee kinderen van Monsieur Albert de Jong. Een portretje in een snuifdoos.

Twee oude portretten met zwart nageteekend voor den Burgemeester H. De portretten van den Heer Timmers, heer van Est, en zijne vrouw. Twee grauwtjes met kinderen voor de Wed. Ocker - 13 « H » 12 October. Vier koperen schilden voor de St. Een wapen met acht kwartieren van IJsendoorn. Veertig stuks glaasjes voor een tooverlantaarn voor den Heer Huybert Gyben à 12 stuivers. Een wapen met acht kwartieren geteekend en in een ander kwartieren bijgeteekend voor den Heer D.

Een stuk geschilderd voor Mevr. De portretten van Dominé Casenove en zijne vrouw. Door deze opgaven vinden wij ook bevestigd de verklaring van van Gool, dat hij uitmuntte in het nateekenen van kunstwerken van oude meesters.

In een van de boekjes gaf hij omstreeks zelfs een lijst van de schilderijen, die hij op deze wijs had vervaardigd. Het origineel den Prins van Oranje.

Een jongetje met een ei in de hand. Een geboorte Christi in een stal met herders. Een stukje met schepen. De meester zelf en zijne vrouw. Een jongen met een hond in een nis. Deze lijst volgt in het boekje op een lijst van schilderijen van eigen ordonnantie geschilderd naar 't leven. Een gezelschap waarvan de heer en de juffrouw slapen en de meid en de knecht drinken.

Een dito de meid en knecht spelende met de kat en de hond. Een lezend oud vrouwtje bij kaarslicht. Een man met een pijp, levensgroot. Een man met een ossekop en doode vogels. Een juffertje met een hoed op. Een juffertje zonder hoed. Een meisje met een hondje in een nis. Een Joseph, Maria en Christus. Een water met scheepjes. Een stuk met uilen en andere vogels. Een stuk met witte eenden enz.

Een stuk met een gans en andere vogels. Een stuk met hoenders, een kalkoen enz. Een stuk met doode vogels. Een tegenhanger daaarvan, waarin hij bij de kaars naar pleister teekent. Een herderinnetje met een schaap onder een boom zittende. Een portretje van hem zelven voor den ezel zittende. Deze beide lijstjes vormden een vervolg op de lijst der schilderijen, die zich in in zijn bezit bevonden.

Het was, gelijk ik reeds zeide, een fraaie collectie, waaraan Rembrandt, Hals, Ruysdael, Hobbema, Both, Ostade, Wouwerman en andere groote meesters niet ontbraken. Der vermelding waard acht ik: Door de omschrijving zouden voorts te herkennen zijn: De beide aanteekenboekjes, die ik hier besproken heb, geven den kunsthistoricus een tamelijk volledig overzicht van de werkzaamheden van een hollandsch kunstenaar in een tijdperk, toen de groote bestellingen ontbraken. Merkwaardig ook is het hieruit te kunnen opmaken, hoeveel de kunst in die dagen bijdroeg tot opluistering van onzer vaderen woning.

IJ, die SPINOZA in eere houden, en er prijs op stellen, hetgeen met zijn leven in verband staat, in alle bijzonderheden te kennen, zullen zeker met belangstelling vernemen, dat dezer dagen de graven zijner ouders op de Portug. Israel, begraafplaats te Ouderkerk a. Die twijfel nu, hoe verklaarbaar ook volgens den brief, mag thans als opgeheven beschouwd worden, nu mij onlangs uit een Register der Portug.

Intusschen is de brief, of liever de daarin voorko¬ mende zinsnede, waarop het oordeel van den Breslauer geleerde berust, nog geenszins opgehelderd. Graetz nader te doen kennen.

Een der argumenten, door A. Onmid- delijk sluit zich hier de zin aan, waarop het bezwaar van Dr. Juden Leipzig X. Ik zelf ken onder anderen een zekeren Juda, de Geloovige genoemd, die te midden der vlammen, toen men hem reeds dood waande, de Psalm, beginnende met de woorden: Zie breeder over hem: Omtrent de beteekenis van het ipse-novi , vooral in verband met het voorafgaande neque hoe mendacio , mag bij iemand, zoo mathematisch nauwkeurig als Spinoza, geen twijfel be¬ staan.

Deze woorden kunnen niet anders beteekenen dan: Had Spinoza iets anders bedoeld, dan had hij zich ook anders uitgedrukt. De verklaring door VAN Vloten gegeven 3 kan bijgevolg niet bevredigen.

De bedoelde zinsnede is en blijft in strijd met de werkelijkheid. Op zijn 14e jaar bevond hij zich te Salamanca, waar hij zich o. Hierdoor kwam hij tot andere inzichten en veiklaarde zich openlijk vóór het Jodendom, waarop hij door de Inquisitie gevat werd, en na 6 jaren in den kerker te hebben doorgebracht, 26 jaren oud, op den brandstapel zijn leven eindigde.

Even oud als nu die teekening is, mag zoo ongeveer de gevel geweest zijn toen hij werd afgebeeld. Immers omstreeks verkregen de regenten vaders zeide men toen vergunning van PHILIPS tot het houden eener loterij om het weeshuis, welks middelen schaars waren, te verbouwen. Blijkens enkele oude rekeningen in het Weeshuis-archief bewaard, werd in met het bouwen van een achterhuis en in met het bouwen van een tusschen- gebouw het laatste deel van het geld verbruikt, dat door de loterij was binnengevloeid.

Ongelukkiglijk zijn in dit archief geen bescheiden voorhanden, waaruit wij zouden kunnen opmaken, wie, bij den bouw van den Kalverstraatgevel, als architect, Weeshuis vaderen ter zijde stond. Hij was in wegens de religie ingedaagd. Evenmin is het onwaarschijnlijk, dat de man, die in bouwkundige van wees¬ huisvaderen was, ook in hun zijne diensten heeft gepraesteerd.

In dit geval is hij als ontwerper van onzen gevel te beschouwen. Toen de weeshuisvaders tot den verbouw besloten, had de renaissance pas haar intrede gedaan in ons vaderland; zij blijkt duidelijk nog een vreemdelinge te wezen, die wel onze taal niet behoorlijk kon verstaan of spreken, maar toch alreeds poogde zich verstaanbaar uit te drukken.

Om maar iets te noemen: Wel is hier een topgevel te zien, trapsgewijze volgende de stijgende lijnen van het dak wat de hier geteekende zoldervensters inderdaad achter den top doen vermoe¬ den , maar de oplossing schijnt eerder een concessie aan de landsgebruikelijke bouw vormen te zijn, dan een welgeslaagde proeve van de kunst om een breed gebouw met een goed geproportionneerden trapgevel te kroonen; daarvoor spreken de horizontale lijnen nog te sterk en zijn de verhoudingen te zeer gedrukt.

In hoofdzaak is hier eenige gelijkenis te bespeuren met den topgevel van een woon¬ huis aan het oud Munsterkerkhof te Utrecht, waarvan de teekeningen in het stedelijk museum aldaar berusten en waarnaar een restauratie-schets beproefd is in het bekende, verdienste¬ lijke plaatwerk van Ewerbeck und Neumeister. Immers het geheele gevelvlak is van onder tot boven toe door pilasters verdeeld; gelijk men dit mede opmerkt o.

In een later tijdperk der Hollandsche renaissance mist men deze pilasterverdeeling tot beneden toe; toen liet men tot aan de eerste verdieping den gevel naakt en onver¬ deeld, en bouwde eerst, hooger op, de verdeeling door zuilen of pilasters — vooruit¬ springend op consoles — ten gevel uit. Totdat weder in het vervaltijdperk van den stijl de Italiaansche manier op nieuw de overhand kreeg, waarvan o.

Nog meer kenmerken schijnen op de vroegste periode van den stijl te wijzen, als: Eindelijk moet ik wijzen op de afwezigheid van sprekend gebogen lijnen in het gevelvlak, zoo eigenaardig voor onze bouwwijze in berg- en baksteen; hetzij dan in ver- eeniging met het overgeleverde middeleeuwsche blindbogenstelsel als aan de kanselarij te Leeuwarden en de Dordtsche woonhuisjes , hetzij als ontlastingsboog boven de steenen kruisvensters, die, tot het midden der 17de eeuw, zelden ontbreekt.

Eerst later zou hij dat doen, maar dan ook blijk geven, dat hij gaarne tot volledige verbroedering geneigd was. En juist die harmonisch saamgedachte vereeniging van kenschetsende bouwvormen, aan beide stijlen: Het waardigheidsteeken prijkt duidelijk boven de deur.

En dat er publieke verkoopingen gehouden worden, dat herinnere men zich uit Rembrandts lijdensgeschiedenis; maar wie het zich niet herinnert kan het zien aan het bord, waarnaar de beide voorbijgangers staan te kijken. Hij ontleende blijkbaar veel van wat hij neerschreef aan mondelinge mededeelingen van den dichter zelven. Eerst over het ontstaan van het treurspel, daarna over de uitgave en eindelijk over het proces heeft hij hoogst belangrijke inlichtingen gegeven, die des te belangrijker zijn, omdat zij óf van VONDEL, of van tijdgenooten afkomstig waren.

Toch blijven er vragen bestaan, als. Op die vragen zal ik trachten met getuigenissen van tijdgenooten een antwoord te geven, terwijl ik nogmaals de bekende aanteekeningen op Palamedes ter sprake wensch te brengen. Eindelyk quam hem de Grieksche Palamedes te vooren, daar men van schryft, dat hy, onder deksel van het oogh naar den vyandt gewendt, en geldt genooten te hebben, by het gemeene volk in haat wierdt gebraght, en door Agamemnon en Ulysses, tot onvergoedbaare schaade van geheel Grieken, gedoodt.

Over den indruk, dien het treurspel maakte, lezen we bij hem nog: Maar zy stonden verbaast, als ze den tytel en tytelprint zaagen, en het treurspel laazen.

Brandt heeft, blijkens verschillende kantteekeningen, deze brieven, die thans in de Bibliotheek der Remonstrantsche gemeente te Rotterdam berusten, gekend en ook gebruikt. De tijd van uitgave komt dus overeen met de mededeeling van Brandt. Dit zien we nog nader uit een anderen brief 1 , dd.

Doe Israels verlossinghe wt de Aegyptische slavernij seer nabij was, begost Pharao sijne wreetheijt te vermeerderen. Dit en brenght mij gheen groote schrick aen: Het poema dunct mij treffelijck ende sinrijck gedaen. Sed an satis prudenter an satis pie, et an fructuose huiusmodi dentata scripta nunc temporis in lucem emittuntur vehementer dubito.

Nostri Calchantes sullen dit seer tegen ons ende onse gantsche sake misbruijeken, om de Regeerders op te wecken ende tot alle hardigheijt aen te hitsen. De Rechters van Palamedes een vreese aenjagende, als off wij alle te samen niet als wraecksucht, politique factiën ende sanguinaria consilia en respireerden.

En hiermede sullen de anderen alle de hardigheijt willen bedecken die men tegen ons gebruijekt. Ende men sal roepen dat dit een voorbode is van nieuwe conspiratie. Ick soude liever sien, dsit van onse zijde niet dan vreedsame, sachtmoedighe, stichtelijcke schriften wt- quamen.

Die meer als groot genoech sijn. Nee tam respiciendum erat quid adversarii audire mereantur, quam quid nos loqui deceat. Doch wij en connen niet verhinderen, dat de luyden, die buijten sijn, wtbersten wat haer belieft.

Schagen, den rechter van Oldenbarnevelt. De brief is van den 12 December en luidt aldus: Bystero, met de andere waerde medegevangens can communicatie hebben, ende mondelinghe verstaen wat haer E. Dat ick dese hope niet en hadde, ick en soude niet nalaten aen U. Maer nu vinde ick mij gehouden U. Ick hebbe menighmael in mij selve wel hertelijck moeten lacchen, over de verresiende wijsheijt van dien groten Politijck van Alcmaer, die niet alleen na sijn Sonderlinge voorsichtigheyt, so grote sorghe voor ons draeght, ende niet en wil dat wij bij malcanderen comen, wt vreese van quaet spel, wijl hij wt sijn eyghen bevindinghe weten mach, hoe cranck dat het vieesch is ende watter al voor menschelyckheyden onder eenighe van sijn mederechters ommegegaen sijn, maer oock sulcken recht beestachtighe reden uwe lieve huijsvrouw heeft voor durven houden, die waerdigh waere wel degelyck doorgestreken te worden.

Hij pleegh te Alcmaer al syn tarwe voor Schager terwe te vercopen, ende als de lieden haer beclaegden van hem bedroghen te sijn geweest, so betaelde hijse met een erger als Jesuitische aequivo- catie, dat wijl de tarwe hem toequam, die Schagen genoemt wordt, dat hij dan met waerheyt mochte seggen dat het Schager tarwe was. So oprechtigh was dese man in syn coopmanschap, en daerom waerdigh om onder de rechters van Palamedes, mede een te verstrecken, wijl daer doch nefifens Ulisses, Diomedes, ende Nestor, welcke laeste om welstaens willen haer collegie een luister moesten geven, oock Thersitosen van noden waeren, die so weijnigh deught off consciëntie hadden als wetenschap van rechten.

Ende nu derff desen eerlycken man, alle andere herten by het syne affmeten. Ick ben seer verwondert geweest te verstaen, dat VONDELEN sijn rechte naem voor Palamedes heeft durven stellen, daer hij in praefatione so groff ende tastelijck de Rechters aentast, ende in het geheel werck noch Agamemnon noch andere en spaert. Ick meende ganschelijck dat de naem van den autheur ende drucker gefingeert waren, mij niet conn ende inbeelden; dat ymant soude durven sulcken schrift voor het sijne bekennen.

Nu worde ick beter onderrecht, daer ick U. E hertelijck voor dancke, seer blijde sijnde dat men weet dat wij ofte niemant van onse verdruckte societeijt tot dat werck eenige schuit hebben.

Men soude het ons wttermaten qualijck affnemen. Dat nu den autheur maer woidt aengesproken voor de somma van 30° gulden, ende de accusatie soo sachte ingestelt van gesproken te hebben dinghen die hij hadde behoren te swijghen, dunckt mij een gees- selinghe te wesen met een vossenstaert ende maeckt mij nadeneken datter een andere constellatie aen de lucht moet wesen, die wij niet en weten. Een van de bequaemste middelen, om sulcke boecken te doen begerigh soecken ende lesen, is dat men se opentlijck doet verbieden.

Waer van wij alrede de bevindinghe hebben. Ick hebbe se aen den boeckvercoper wederom gesonden, opdat hij niet en meijne dat ick sulcke schriften approbeere. Ick wil segghen voor sulcke, die aenbrenghen mochten, dat wij sulcke schriften hebben. Vezekius, die nog altijd op Loe- vestein gevangen zat, gedateerd 16 Januari waarin hij onder anderen schrijft: Uit de vervolgingen, die VONDEL daarna te verduren had, blijkt wel de ontevredenheid van overheidswege, maar een getuigenis van een bijzonder persoon zou ons thans als tegenhanger van de hier medegedeelde uittreksels zeker niet onwelkom zijn.

Van de vertooningen van Palamedes is ons weinig bekend. Het lag voor de hand, dat dit stuk onmogelijk bij het verschijnen in of kort daarna ten tooneele gebracht kon worden. J Catalogus der handschriften , no. Een jaar vroeger werd Palamedes ook in Rotterdam vertoond. Op welk tooneel en door welke tooneelspelers dit plaats had, is mij niet gebleken.

Maart , welk in viere gevouwen door een regent van Rotterdam in dien tijd in een brief of anders ingesloten, gezonden geweest te zijn aan een Regent van Amsterdam. Dit was, na my berigt is, haar voorname inhoud van haar voorstel. Aanteekening van het oorspronkelijke H. Eindelyk dat hy niet anders zien kon, of de Broeders souden ook wel een kussen neffens de Burgemeesteren begeeren, om haar voor te schryven wat men resolveren zou of niet: Dog dat dit de meening niet was; dat zy zig daarmede niet te bemoeyen had¬ den: Eindelyk dat het scheen dat de Broeders haren dank quamen opzeggen; dog dat de Burgemeesteren met haar dank of ondank weinig te schaffen hadden en dat zy zig wagten zouden meer van haren Kerkeraad zoodanige bood¬ schap aan te neemen, of dat Burgemeesteren toonen zouden wat gevoel zy daarvan namen.

De Heer van der Aa nam de replyk op het bybrengen van Hecate en Janus; hoe dat het mogelyk zoude zyn dat door Hecate de Drievuldigheid gemeend wierd, dewyl Vondel zoo groote voorstander van de Drievuldigheid was, als hy immers wesen koste, gelyk hy nog onlangs met een gedigt wel beweezen hadde. En belangende van Janus: En wat aangaat Kalchas en Euripilus; dat dat Heidensche Priesters waren; en, indien hy zoodanige eigenschappen in haar bevonden, dat het tyd was dat se sich beterden.

Of waren sy die luiden niet ; dat se het zich niet aan te trekken hadden ; etc. In summa zy hebben in alles een resoluut en hartvogtig antwoord bekomen, dat ik geloof dat haar de lust zal doen vergaan, om meer zoodanig voorhebben te ondernemen. Nagtmaal te onthouden hadden, etc. Naar men mij mededeelde, is in het archief van den kerkeraad der Gereformeerde gemeente hierover niets te vinden.

Ten slotte wil ik nog het een en ander mededeelen over de aanteekeningen van G. Brandt op den Palamedes. Na het krachtige betoog van Dr. DE Hertogh, eveneens door Dr. PENON in het licht gegeven, bevestigen ons dit nog eens s.

In mijn opstel over VONDELS hand¬ schriften 4 wees ik er reeds op, dat zich in de Leidsche Universiteits-bibliotheek eene uitgave van Palamedes bevindt, met zeer uitgebreide aanteekeningen. Op de eerste bladzijde staat de titel: Achter deze reeks aanteekeningen treft men nog een tweede aan, groot 14 blz.

Op de laatste bladzijde leest men: Zie Broekhuizens Leven door D. Deze zijn voor ons echter nu van geen belang. Ik acht de aanteekeningen van G. Brandt te belangrijk om ze hier niet in hun geheel af te drukken; de aanwijzing der verzen heb ik er gemakshalve bijgevoegd.

Vrymoedigh ondersoek der Plackaaten p. Ghij seqht soo ras de wraak, de Hr. Want op het begin van den oorlogh kan dit met sien, nadien zijn Ed. Of oit Goden en Godessen. Maurits liet sigh voorsteen, dat Barnevelt zijn authontijt wilde: Siet Barnevelts leven p. Trecke op Achilles zijde, mogelijk siet dit op Prins Philips; want hier wierden de Remonstrantei mede beschuldight, siet Wtenb. Maurits tegens dank van Leicester en der kerkgezinden ingevoert. Hooft , hadt Ao. Maurits voor Stadhouder aennamen, eer dat Lijcester zijn voet opt landt zette.

Maurits hem te vooren voor een verrader hadt uitge- rnaekt en de Rechters naer zijn doodt verclaerden, dat hij zijn ooghe wel nae den vijand moght gehadt hebben etc. Siet provisioneele openingh p. Siet Praktijk van den Spaan- schen Raad, p. Siet Barnevelt Remonstr, p. Hoe grooten vijandt dat hij van Spanje is geweest, blijkt aen de conditiën bedongen int aen- nemen sijner officie.

Siet Hooft, vervolgh, p. Siet hier over Wtenb. Hist, en in de Remonstr. Siet Hoofts poëzy, p. Met wat gevaer dat hij Leicester heeft gestuit siet Hoofts vervolgh, daer te kennen wert gegeven, hoeseer Leicester op hem gebeten was, p.

Siet Hoofts vervolgh, p. Siet zijn rustige vrijmoedigheit in dit ontdekken. Onder dese diensten behoort ook het lossen van de Frontiersteeden van de Engelschen. Siet Pracktijk der Spaensche Raaden, p. Sweeden, Engelandt , Vrankrijk , Denemarken. Het Heir bijkans verlaeten etc.

Anno in een jaer vijfmaal de legers besocht en vant jaer tot , tot 36 mael in de legers ontbooden of gezonden. Thuanus noemt hem Vir dignitate et rerum tractatione inter ordines primarius, Tom. In krijghssaeken is hij in de toght geweest om Haerlem te ontsetten. Francois Aerssens steunende op P. Maurits en de Contraremonstrantsche ver¬ steurde geestelijkheit. Beverwijk noemt hem den Nestor van Hollandt, in zijn Senat der gesontheit, p. Baudius noemt hem Atlantem patriae, in Epistolis.

Siet de selve de induciis. Ulijsses gaept en gemot. Aerssens, een ondankbaer mensch aen Barnevelt door veel weldaden ge¬ houden. Siet Achabs biddagh, p. Om zigh van lastermonden en loogenen. Gelijk als waeren alle de séditieuse libellen, die bij menighte uitquaemen als Hoodwendigh Discours, Practijke van den Spaenschen Raadt, etc.

Siet zijne Memoires, p. Hoe dat de kerk of Contraremonstranten tegens hem verbittert waeren, siet Wtenb. Graef Willems woorden, die gesproken hadt van de etterbuilen einmal uit te zweeren.

Hij siende, dat zijn pleit etc. Maukits, die te vinden is in Barnev. Wat dienst ons Argos en Mijcenen. Siet hoe hier meede overeen komt, tgeen Heinsius van Maurits ziet in sijn lijkoratie, p. Verantwoording van Dwinglo, p. Zal u morselen tot gruis. Maurits hadt ook gezeit dat hij den Advocaet en de zijnen zoude vermaelen als stof, p. Hist, der was ook gesprooken van malkanderen den kop te breeken.

Barnevelt bekent selfs dat hij de authority t der Staeten over kerkelijke personen en zaeken altijt heeft voorgestaen, in zijn Remonstr. Siet Hoofts veivolgh, p. Van Prins Maurits wrok tegens Barnev. V Was Atreus die voorheen. Prins Willem, Maurits vader, die de saak soo ver hadt gebracht, dat de Staeten van Hollandt en Zelandt hem de souvereinitijt opdroegen A°.

Prins Maurits, die hier ook op uit was, wiert gedurigh door Barnev. Siet Barclai Euphon, p. Misbruikt den ouden haet der etc. Wat uiterlijk gezoelt niet winnen kan opt landt, werdt onder deksel van een suiver predicant behendigh uitgevoert, etc. Siet Rohan Memoires, p. Siet hier over Heinsius in zijn lijk-oratie, p. Met eeren den schelm speelen, zeit Hooft in zijn Hist, vervolgh.

Komt laet ons bij de donkre maen. Haer gebedt tot het noodlot of praedestinatie. Beschrijving van de praedestinatie. Siet de Sententia Calvini, Barclaij descriptio Argen. Ziet hier op de Maets en Streso. Was met een brief belaen. Wat dunkt uw Gnexe Vorsten, deese raedslagingh slaet meest op Palamedes, en ook ten deele op de zaak van Barnev. Maurits raedslaegde om Barnevelt vast te setten, doen geschiede dit met eenighe gecommitteerden van de Generality t daer veelen van Barnevelts vijanden, als Pauw, etc.

Wij twijflen nu niet langer of Palamedes etc. Wtenbogaert verhaelt dat een Grootste tegeus een grooten hadt gezeit, dat het seeker was, dat de partije naer Spanje wilde. Hoe grooten logenaer om de woorden des Poeets te gebruiken Prins Maurits is geweest, siet in de Kerk. Hoe kan uw toornig h zwaert. Van dit geweer trekken in den Raedt vind ik geen blijk, maer wel dat de Heeren van Schaegen en van Asperen, toen de Hr.

VAN Oldenbarnevelt al gevangen was, met haer geweer tot aen de gevangenkamer waeren komen indringen door de waght van Prins Maurits, begeerende dat men Barnev. Maurits op dat rumoer uitcomende de gemelde Heeren haer geweer hadt doen afneemen. Het waer ons aengenaemst, indien etc.

Siet de Latijnsche brief, in Wtenb. Beschrijvingh van ambitieuse Predicanten. Van dese macht ziet de nullitijten der Dordsche Zynode. Siet Episcopii Krachteloosheit der Godtsaligheit. Gooden uw zij lof. Erasmus, schrijft van Thomas Morus, toen gevangen, aeh Bartholomeus Latomus: Utinam periculoso negotio se nunquam admiscuisset et caussam Theologicam cessisset Theologis. Wtenbogaert verhaelt in zijn leven p.

Siet ook het boekske genaemt Amsterdamsche beroerte, p. Rosaeus zeide int jaer tegens een vrindt: Vide GrotiI Epistolam ad J. Cum intelligam minus te esse seditiosum quam sunt non pauci tui ordinis etc. Hooft zeit in zijne Historien, p.

Vide Grotii Append, ad comment, de Antichristo, p. Siet de Harpoen, p. Siet Episcopi krachteloosheit der Godsaligheit adversus Trigland, p.

Siet Barnevelts leven, p. Wij geeven aengeterght etc. Het oproer in Rochelle smeet muur en toorens neder, holp Frederik in den Haagh, en om sijn schoone Paltsgraaft. Straford opt schavot, den Coning om den hals, Montros in een strop, etc. Zoo deedt haer Heiligheit Montrosse in den ban. Ziet Rohan, Memoires, p. Barneveldt al een vijand der kerke genaemt A 0. Mijn hart van blijdschap zwilt.

Zoo heeft men ook zijn doodvijanden tot Rechters gemaekt, gelijk als waeren Pauw, etc. X47 en , Hoe Calchas in dit werk geroeyt heeft, blijkt uit al haer loven en draven in dien tijt bij P.

Siet hier over den brief van Henricus Arnoldi int leven van Wtenb. Siet hier vooren, p. Het heilige aen te roeren. Siet hier op zijn Sententie, en Wtenb. Het heir verwarrende met etc. Ziet dies aengaende bij Montaigne een seer notabele plaats, p. Geschil van de praedestinatie. Siet Discours du Duc Rohan, p. Rohan noemt zulk een aengeleit Sijnode plus dangereux que la guerre mesme.

Siet sijn Memoires, p. DE Groot is in zijn Sententie te last geleght dat hij in Engelandt de humeuren van de Bisschoppen gesoudeert zoude hebben; om in tijde en wijle ook moderate persoonen op de Synode te können krijgen. Siet ses memoires, p. Een van de uit- heemsche vaders zijde in het Sijnode bevonden te hebben quaedam divina, quaedam humana, quaedam diabolic a.

Wtenbogaert verstont dat men haer de Synode niet hadt mooten weigeren, maer die consenteren quovis modo , en dat om seer wijse reedenen, die te lesen zijn in zijn leven, p. Practijke van den Spaenschen Raedt, p. Van zijn bekommeringh en sorgh siet Practijk van den Spaenschen Raedt. Het onverbreekhaer recht «tc. Jupijns en Peleus zoon mij hulp etc. Prins Fredrick Hendrik, dien men meent dat genegen is geweest om Barnev.

Tot aller vorsten mont. Advocaet van Hollandt, Practijk van den SpaenschenRaedt. Sal schenden aan dien toom. Hoe ver dat sich dit volk met Politijke saeken wil moeijen en moeijde, siet Hoofts vervolgh p , siet dit ook in Modet ibidem p. Siet Vondels Harpoen p. Willem en de Heeren Staeten. Siet Barnevelts levens, p. Ziet den brief van Aldegonde aan Heidanus in Hooft p. Zoo drijf ik dan niet nieuws etc. Hoe groote vijanden die Staeten en stad toen van conscientiedwangh was, siet de gemelde brief en Remonstrantie.

Siet ook hoe sich Huigens tegens de consciëntie dwang aenkant in zijn Hofwijk, p. Stephanus Bathor Rex Poloniae sic: Ego sum Rex Populorum, non conscientiarum. Ziet den brief van Andr. Het rooken van de poelen. Als waer men tegens hem etc. Siet Hoofts vervolgh p.

Siet hierover Barnevelts leven p. Het opperste gezagh, als hij te velde etc. Siet op de patenten, die als hij te velde trockt, tegens de vijanden, maer niet anders behoorden te dienen.

En schenden de van outs bezwoore etc. V bes et ten van mijn Tent. Spreekt hier van de waertgelders, die ijder stad van Hollandt vrij stont aen te neemen.

Siet hier tegens Barnev. Om hen, die eerloos sich verrijken, Aerssens, etc. En trekt bedektelijk slagh veer en uit, etc. Ick ben op uw ontbodt etc, Barnev. Maurits ofte in deser voege in den Raedt formeel van Landtverraet beschuldight, en moet deese uitcomst genomen worden voor een generale beschuldiging, die de Poëet om zijn treurspel te verderen hier tusschen voeght.

Men breng' de pijnbank hier. Wat Barnevelt belanght, zijn Rechters geven voor, dat ze hem niet hadden willen pijnigen om zijn hooge ouderdom.

Siet zijn léven, p. Maurits op zijn deegen kloppende zeide: Ick hoor , ik denk , ik zie , etc. Barnevelt moght wel moeijte doen om de waerheit aen den dagh te brengen, maer zijn vijanden hebben die gedurigh verduistert. Siet zijn leven en dat van Wtenb. Wat schriften datter verduistert zijn kan men sien in zijn leven, p. Siet hier op Barnev. Een die niet denken durf is wonder etc. Toen de Plakkaeten tegens de Remonstranten uitquamen, kocht er Burgemeester C.

Hooft een bij W. Zijn Landsheer schelt , gelijk Dathenus Prins Willem. Ziet de Nullitijten der Dortsche zijnode, I d. Graef Willem, want al zijn vijanden moeten als Reghters geconsidereert worden. Gerrit Beukelsz van Zanten. Fabricius verlopen Monnik, Trigland eertijts Jesuitsche Student. Schoffeerde een jonge bruid etc. Van sulke stukken die gepleeght zijn door de Calvinische Geestelijkheen, siet het Antidotum en dc Nullitijten etc.

Barnevelt heeft dit de Heeren van Amsterdam int jaer al gespelt. Siet Deodati seggen in het 2 d. Siet de deductie van Barnevelds kinderen in zijn leven. Ook bevind ik datter onder de Rechters is geweest Mr Adriaan Junius, die door vele drijgementen gedwongen is geweest om dit Rechterampt aen te neemen, en die in Barnevelts doodt noit gesternt heeft.